Di sản Việt Nam
117 vị Thánh Tử Đạo — và Á Thánh Anrê Phú Yên
Trong hơn một thế kỷ, hàng trăm ngàn người Công giáo Việt Nam đã lấy máu mình làm chứng cho đức tin. Năm 1988, Đức Gioan Phaolô II tuyên thánh cho 117 vị tiêu biểu. Đây là bức tranh lớn — trước khi bạn gặp từng khuôn mặt.
117
Được tuyên thánh ngày 19-6-1988
~130.000
Ước tính số người đã tử đạo qua các đời bách hại
1
Người phụ nữ trong số 117: Thánh Anê Lê Thị Thành
24-11
Lễ kính chung các Thánh Tử Đạo Việt Nam
Hơn một thế kỷ bách hại
Kể từ khi Tin Mừng được rao giảng trên đất Việt vào thế kỷ 17, đức tin Công giáo nhiều lần bị đặt ngoài vòng pháp luật. Các sắc lệnh cấm đạo nối tiếp nhau dưới thời chúa Trịnh, chúa Nguyễn, rồi nặng nề nhất dưới ba vị vua nhà Nguyễn: Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức, trong khoảng những năm 1820 đến 1862. Người ta ước tính có từ 130.000 đến hơn 300.000 người Công giáo đã bị giết vì đức tin trong các cuộc bách hại ấy.
Trong số vô vàn chứng nhân ấy, 117 vị được chọn làm đại diện tiêu biểu. Các ngài gồm 8 giám mục, 50 linh mục và 59 giáo dân; 96 vị là người Việt, 11 vị là tu sĩ Đa Minh người Tây Ban Nha, và 10 vị là thừa sai người Pháp thuộc Hội Thừa Sai Paris. Trong số giáo dân có các thầy giảng, một chủng sinh, và một người mẹ — bà Anê Lê Thị Thành, người phụ nữ duy nhất trong danh sách.
Cuộc tuyên thánh năm 1988
Ngày 19 tháng 6 năm 1988, tại quảng trường Thánh Phêrô ở Rôma, Đức Gioan Phaolô II tuyên phong cả 117 vị lên bậc hiển thánh trong cùng một thánh lễ — một trong những cuộc tuyên thánh lớn nhất lịch sử Hội Thánh. Toàn thể các ngài được kính chung trong Lịch Rôma và tại Việt Nam vào ngày 24 tháng 11 mỗi năm, với tước hiệu "Thánh Anrê Trần An Dũng Lạc và các bạn tử đạo".
Vị tử đạo tiên khởi
Trước cả 117 vị ấy hơn một trăm năm, có một thầy giảng trẻ tên là Anrê Phú Yên. Là môn đệ của cha Đắc Lộ (Alexandre de Rhodes), ngài bị bắt và bị xử tử tại Quảng Nam năm 1644 khi mới khoảng mười chín tuổi, trở thành người Việt Nam đầu tiên chết vì đức tin. Đức Gioan Phaolô II tôn phong ngài lên bậc Á Thánh (Chân phước) năm 2000 với tước hiệu "vị tử đạo tiên khởi của Việt Nam" — nên ngài không nằm trong danh sách 117 vị hiển thánh, nhưng luôn được kể cùng các ngài như người mở đường.
Gặp gỡ bảy vị
Không thể kể hết 117 khuôn mặt, nên ở đây chọn bảy vị rất khác nhau — một linh mục, một thầy giảng, một người mẹ, một chủng sinh, một vị trùm họ, một người viết thư từ ngục, và một thừa sai ngoại quốc.
Anrê Trần An Dũng LạcLinh mục · vị được nêu tên đại diện cho 117 vị tử đạoÁ Thánh Anrê Phú YênThầy giảng · vị tử đạo tiên khởi của Việt NamAnê Lê Thị ThànhGiáo dân, người mẹ · người phụ nữ duy nhất trong số 117 vịPhaolô Lê Bảo TịnhLinh mục, giám đốc chủng viện · người viết thư từ trong ngụcEmmanuel Lê Văn PhụngGiáo dân · ông trùm, người đứng đầu họ đạoTôma Trần Văn ThiệnChủng sinh · vị tử đạo trẻ tuổiGioan Théophane Vénard (Ven)Linh mục thừa sai người Pháp (Hội Thừa Sai Paris)