Người Công giáo nên làm gì khi bị bách hại vì đức tin?
Trước hết, hãy nhớ: bị bách hại vì đức tin không phải là dấu cho thấy Chúa bỏ rơi bạn — mà là điều chính Đức Kitô đã báo trước, và Người còn gọi đó là một mối phúc. Cách người Công giáo đáp lại không phải là thù hận hay chối đạo, mà là trung thành, tha thứ, và tiếp tục làm chứng cho sự thật.
Đức Giêsu nói thẳng rằng bách hại sẽ đến với những ai theo Người — nhưng Người đặt nó dưới ánh sáng của phần thưởng đời đời:
¹⁰ Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ. ¹¹ Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa. ¹² Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao. Quả vậy, các ngôn sứ là những người đi trước anh em cũng bị người ta bách hại như thế.
— Mt 5,10-12 (CGKPV)
Thánh Phaolô cũng không tô hồng thực tế:
Vả lại, những ai muốn sống đạo đức trong Đức Ki-tô Giê-su, đều sẽ bị bắt bớ.
— 2 Tm 3,12 (CGKPV)
Từ đó, có mấy nguyên tắc nền tảng cho người tín hữu:
1. Đừng ngạc nhiên, và đừng coi đó là thất bại. Hội Thánh, ngay từ đầu, luôn gặp bách hại; người môn đệ Đức Kitô được kêu gọi can đảm tuyên xưng đức tin giữa những cuộc bách hại ấy (x. ). Bị chống đối vì lẽ phải là bước theo đúng con đường Thầy mình đã đi trước.
2. Đáp lại bằng tình yêu và sự tha thứ, không bằng oán ghét. Đức Kitô cầu nguyện cho chính những kẻ đóng đinh Người. Trung thành với đức tin không có nghĩa là trả đũa, mà là kiên vững trong sự thật đồng thời vẫn yêu thương người bách hại mình — đó mới là chứng từ mạnh mẽ nhất.
3. Khôn ngoan giữ mình là điều chính đáng; nhưng trung thành phải đến cùng. Hội Thánh không dạy phải đi tìm cái chết: chính Đức Giêsu bảo các môn đệ khi bị bách hại ở thành này thì cứ lánh sang thành khác (x. Mt 10,23). Tránh né nguy hiểm cách khôn ngoan là hợp lẽ. Nhưng khi buộc phải chọn giữa đức tin và an toàn, người tín hữu được mời gọi trung thành đến cùng — và Hội Thánh gọi sự tử đạo là chứng từ cao cả nhất cho chân lý đức tin (x. ).
Bách hại đến với nhiều mức độ rất khác nhau. Loạt câu hỏi dưới đây đi vào từng hoàn cảnh cụ thể — khi chính người thân, bạn bè chống đối và chế giễu bạn; khi xã hội, người ngoài ghét bỏ bạn vì đức tin; và khi đức tin khiến bạn gặp nguy hiểm đến cả tính mạng — để tìm lời hướng dẫn sát với điều bạn đang đối diện.
Chính người thân, bạn bè chống đối và chế giễu tôi vì tôi theo Chúa — tôi phải làm sao?
Bị chính những người mình yêu thương quay lưng vì đức tin là một nỗi đau riêng — sâu và khó hơn nhiều so với sự chống đối của người lạ. Xin bạn biết: nỗi đau này là thật, và bạn không cô đơn trong đó.
Điều đầu tiên có thể an ủi bạn, dù nghe lạ: Đức Giêsu đã báo trước chính vết thương này. Người không hứa rằng theo Chúa sẽ luôn êm đềm trong gia đình:
Anh em đừng tưởng Thầy đến đem bình an cho trái đất; Thầy đến không phải để đem bình an, nhưng để đem gươm giáo… Kẻ thù của mình chính là người nhà.
— Mt 10,34-36 (CGKPV)
Sự chia rẽ bạn đang cảm nhận, vì thế, không phải là dấu chỉ bạn đã làm sai điều gì. Chính Chúa đã nói trước rằng điều đó có thể đến với những ai thật lòng bước theo Người. Đây không phải là một lời cổ vũ cho xung đột, mà là một sự thật giúp bạn khỏi tự trách mình.
Nhưng — và đây là điều quan trọng — sự thật ấy không bao giờ cho phép bạn lấy lạnh lùng đáp lại lạnh lùng. Hãy yêu thương họ, kiên nhẫn với họ, và để chính sự bình an và niềm vui của bạn trở thành lời chứng mà không một cuộc tranh cãi nào thắng được. Rất nhiều tâm hồn đã đổi thay sau nhiều năm — không nhờ lời cãi vã, mà nhờ chứng tá âm thầm của một người sống đức tin cách dịu dàng và trung thành (x. ). Giữ vững đức tin cách công khai nhưng khiêm tốn chính là điều Hội Thánh gọi là làm chứng cho chân lý (x. ).
Xin nhớ ranh giới này để lòng bạn được nhẹ: bạn chịu trách nhiệm về tình yêu và lòng trung thành của mình, chứ không phải về việc hoán cải họ. Hãy cầu nguyện cho họ và phó thác kết quả cho Chúa — Người mới là Đấng chạm đến lòng người, đúng lúc của Người.
Và xin đừng mang điều này một mình. Hãy tìm một cộng đoàn đức tin để được nâng đỡ, và tìm đến một linh mục nếu nỗi đau trong gia đình trở nên quá nặng. Bạn cần có người cùng đi với bạn.
Người ngoài, xã hội chế giễu và ghét bỏ tôi vì tôi tin Chúa — làm sao đứng vững?
Bị thế gian coi thường vì đức tin có thể khiến ta thấy lạc lõng, như thể mình sai ở đâu đó. Nhưng Đức Kitô đã nói trước điều này — và Người gọi đó không phải là một khiếm khuyết, mà là một dấu chỉ.
Nếu thế gian ghét anh em, anh em hãy biết rằng nó đã ghét Thầy trước. Giả như anh em thuộc về thế gian, thì thế gian đã yêu thích cái gì là của nó. Nhưng vì anh em không thuộc về thế gian… nên thế gian ghét anh em.
— Ga 15,18-19 (CGKPV)
Hãy để ý điều Người nói: bạn không bị chối từ vì một điều gì sai nơi bạn — bạn đang được kể vào hàng ngũ với chính Đức Kitô. Sự khó chịu ấy là dấu chỉ bạn thuộc về một nơi cao hơn thế gian. Đây không phải là lời mời gọi kiêu hãnh, càng không phải để ghét lại, mà là một sự khác biệt thầm lặng và vui tươi — sống theo một tình yêu mà thế gian chưa hiểu.
Và bạn không đứng một mình trong hàng ngũ ấy. Bạn đứng trong một dòng dài các chứng nhân: các Thánh Tử Đạo Việt Nam, thánh Maximilianô Kolbe — những người bị chế giễu, ruồng bỏ, và còn hơn thế, mà vẫn can đảm. Điều đáng nhớ nhất là: lòng can đảm ấy không phải của riêng các ngài. Đó là ân sủng — và chính cùng một ân sủng ấy đang được ban cho bạn (x. ). Các ngài đứng vững không bằng sức mình, mà bằng cách tựa vào Chúa; bạn cũng được mời làm như vậy.
Vậy nên, đừng giấu đức tin vì sợ hãi — nhưng cũng đừng mang sự ghét bỏ của thế gian như một vết thương nhức nhối. Hãy mang nó như Đức Kitô đã mang: với bình an, không cay đắng. Sự chống đối của thế gian, xét cho cùng, không có tiếng nói cuối cùng; chiến thắng thuộc về Đức Kitô và những ai thuộc về Người (x. ).
Và như mọi con đường khó, xin đừng đi một mình: hãy tựa vào cộng đoàn của bạn — một giáo xứ, những anh chị em cùng đức tin, và một linh mục khi bạn cần được nâng đỡ.
Tôi có thể gặp nguy hiểm tính mạng vì đức tin — tôi phải làm gì?
Sợ hãi cho mạng sống mình là điều rất con người — không phải là một thất bại của đức tin. Trước hết, xin nói thật rõ điều này.
Đức Giêsu KHÔNG đòi bạn tự tìm cái chết. Ngược lại, chính Người dạy các môn đệ hãy tìm nơi an toàn:
Khi người ta bách hại anh em trong thành này, thì hãy trốn sang thành khác.
— Mt 10,23 (CGKPV)
Tìm nơi an toàn, tìm sự trợ giúp, tránh xa mối nguy — đó là điều khôn ngoan và được phép, không phải hèn nhát. Việc đầu tiên và cấp thiết nhất lúc này là: hãy tìm đến nơi an toàn và tìm người có thể giúp bạn — một linh mục, một người thân tín, hoặc những ai có khả năng bảo vệ bạn. Đừng đối diện với mối nguy một mình.
Nhưng nếu một ngày bạn đứng trước một lằn ranh không thể lùi, xin nhớ: bạn không đứng đó một mình. Đức Kitô đã đi trước bạn qua chính con đường ấy, và các Thánh Tử Đạo Việt Nam cũng vậy — các ngài không phải là những người không biết sợ; các ngài đã sợ hãi như bạn, nhưng đã tựa vào Chúa và được ơn bền chí. Lòng can đảm của các ngài không phải là sức riêng, mà là ân sủng — và ân sủng ấy cũng được hứa ban cho bạn.
Điều quan trọng cần nhớ về ân sủng ấy: nó được ban đúng vào lúc bạn cần đến — không phải trước đó. Vì thế đừng tự dằn vặt hôm nay rằng "liệu mình có đủ mạnh không"; sức mạnh sẽ đến với ơn của giây phút ấy, nếu giây phút ấy đến. Lời Chúa ở đây không phải một lời đe dọa, mà là một điểm tựa:
Nhưng kẻ nào bền chí đến cùng, kẻ ấy sẽ được cứu thoát.
— Mt 24,13 (CGKPV)
Hội Thánh gọi việc làm chứng cho đức tin đến cùng là một hồng ân cao quý (x. ), và ơn can đảm (đức dũng cảm) chính là để nâng đỡ ta trong thử thách và giúp ta thắng nỗi sợ, kể cả sợ chết (x. ). Nhưng hồng ân ấy không bao giờ là điều ta tự chuốc lấy.
Ngay bây giờ, điều cần làm là rất cụ thể: tìm nơi an toàn, tìm một linh mục hoặc người bạn tin cậy, và đừng mang gánh nặng này một mình.