Phản đối này thật ra là hai câu hỏi, ta hãy tách ra.
1. "Lý thuyết này vòng vo — nó giả định điều cần chứng minh (rằng Giáo hội Công giáo chính là cây trồng từ thế kỷ thứ nhất)."
Điều đáng nói là: Newman không xuất phát với tư cách một người bênh vực Rôma. Ông bắt đầu là một tín hữu Anh giáo, và chính ông từng giữ đúng phản đối Tin Lành mà chúng ta đang bàn. Ông viết An Essay on the Development of Christian Doctrine (1845) khi vẫn còn là người Anh giáo — chính xác là để kiểm tra xem các phát triển của Rôma có thể được biện minh như tăng trưởng đích thực, hay chỉ là tha hóa. Càng áp dụng cẩn thận bảy dấu chỉ (xem bài trước), ông càng xác tín rằng chính Giáo hội Công giáo mới cho thấy dấu hiệu của cùng một ý tưởng sống động phát triển qua các thế kỷ mà không mất bản chất — và ông đã gia nhập Giáo hội Công giáo ngay năm ấy (từ Anh giáo). Một lập luận khiến chính người đưa ra nó phải đổi phe thì khó gọi là "vòng vo để tự trấn an".
Cần trung thực: bảy dấu chỉ không phải tấm séc trắng tự động hợp thức hóa mọi giáo huấn Công giáo về sau. Chúng là một bộ tiêu chí công khai, có lý lẽ; việc rốt cuộc người ta có đồng ý với cách Newman áp dụng chúng hay không là chuyện phán đoán lịch sử và thần học. Nhưng đó là tiêu chí để tranh luận, chứ không phải một lời khẳng định suông.
2. "Dù sao thì đây cũng là phát minh của thế kỷ 19 — khi lời tuyên bố 'xưa nay vẫn dạy y hệt' không còn đứng vững, Newman bèn chế ra một lý thuyết mới để cứu hệ thống."
Không đúng — ý tưởng rằng sự hiểu biết của Giáo hội có thể lớn lên trong khi bản chất giữ nguyên đã có từ trước Newman hơn một ngàn năm. Ngay thế kỷ 5, thánh Vinh Sơn Lêrinô (Vincent of Lérins) đã viết trong cuốn Commonitorium (khoảng năm 434) rằng đức tin có thể và nên tiến triển — "theo kiểu thân thể lớn lên" hay "hạt giống thành cây" — miễn là vẫn là cùng một đức tin theo cùng một ý nghĩa (tiếng Latinh: in eodem sensu eademque sententia). Đây chính là hình ảnh hạt giống–thành–cây, có mặt 1.400 năm trước cuốn sách của Newman.
Vậy Newman không phát minh khái niệm phát triển. Điều ông làm là đưa ra cách trình bày hiện đại cẩn thận nhất và cung cấp những tiêu chuẩn rõ ràng (bảy dấu chỉ) để phân biệt phát triển đích thực với tha hóa. Lý thuyết ra đời vì nghiên cứu lịch sử trung thực cho thấy cả hai điều cùng đúng: vừa có sự liên tục sâu xa với đức tin tông truyền, vừa có sự tăng trưởng thật trong hiểu biết của Giáo hội về đức tin ấy. Đóng góp của Newman là giải thích làm sao cả hai có thể cùng đúng mà không mâu thuẫn.
Điều đáng nói thêm: năm 2025, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã tôn phong Newman làm Tiến sĩ Hội Thánh (Doctor of the Church) — nghĩa là chính Giáo hội chính thức nhìn nhận giáo huấn của ngài, kể cả cách ngài giải thích sự phát triển giáo lý, như một kho tàng đáng tin cậy cho toàn thể tín hữu. (Ngài đã được tuyên thánh năm 2019.)