Phép lạ Thánh Thể Santarém

Chuyện kể rằng một phụ nữ ở Santarém ghen tuông vì nghi chồng phản bội. Trong cơn quẫn bách, bà tìm đến một mụ phù thủy để xin bùa giữ chồng; mụ đòi bà phải mang đến một bánh thánh đã truyền phép. Bà đi rước lễ, rồi lén lấy bánh thánh khỏi miệng và bọc trong tấm khăn trùm đầu.

Trên đường về, tấm khăn bắt đầu thấm máu — nhiều người đi đường trông thấy. Sợ hãi, bà mang về nhà cất trong rương. Đêm ấy, hai vợ chồng thấy ánh sáng lạ tỏa ra từ chiếc rương. Sáng hôm sau họ báo cho cha xứ, và dân chúng kéo đến.

Bánh thánh ấy được rước về nhà thờ thánh Stêphanô. Về sau ngôi thánh đường đổi tên thành Đền thánh Phép Lạ Rất Thánh (Santuário do Santíssimo Milagre), và thánh tích được lưu giữ ở đó cho đến hôm nay, trong một bình pha lê đặt trên ngai Thánh Thể thế kỷ XVIII, phía trên bàn thờ chính.

Hội Thánh chuẩn nhận việc tôn kính thánh tích này từ rất sớm và bằng những hành vi rõ ràng: ngôi nhà thờ được đổi tên theo biến cố, một hội đoàn được thành lập để lo việc phụng tự, và nhiều Giáo hoàng — trong đó có Đức Piô IV, thánh Piô V, Đức Grêgôriô XIV và Đức Piô VI — đã ban ân xá cho những ai đến kính viếng. Ân xá là một hành vi pháp lý của Hội Thánh: nó chuẩn nhận lòng sùng kính.

Điều mà không hành vi nào trong số đó thực hiện là phán quyết về chính biến cố. Không có sắc lệnh nào của Tòa Thánh tuyên bố rằng bánh thánh ở Santarém đã biến đổi. Ân xá chuẩn nhận việc đến cầu nguyện tại đó; ân xá không xác minh câu chuyện.

Thánh tích tồn tại thật và có thể xem tận mắt: một mảnh nhỏ sẫm màu trong bình pha lê. Nó đã ở đó qua nhiều thế kỷ mà không có dấu hiệu hư hoại rõ rệt, và không có ghi nhận nào về việc dùng chất bảo quản.

Chưa từng có phân tích khoa học hiện đại nào được công bố về thánh tích Santarém. Không có báo cáo mô học, không có xét nghiệm nhóm máu, không có nghiên cứu bình duyệt. Đây là một trường hợp mà chứng cứ hoàn toàn là truyền thống và tài liệu giáo hội — và trang này không giả vờ là có hơn thế.

Về niên đại: các biên niên sử không thống nhất, và có tới ba con số. Một số nguồn ghi năm 1226, một số ghi 1247, còn bản sao tài liệu do vua Afonso IV cho soạn năm 1346 thường được dẫn với niên đại 16-2-1266. Ngay cùng một tập tài liệu triển lãm cũng in hai niên đại khác nhau ở hai bản ngữ. Chúng tôi nêu cả ba thay vì chọn lấy một cho gọn.

Điều đáng chú ý ở Santarém không nằm ở mảnh thánh tích, mà ở câu chuyện dẫn tới nó: một phụ nữ ghen tuông và tuyệt vọng đến mức tìm tới bùa ngải. Truyền thống Bồ Đào Nha giữ tên đền thánh gắn liền với chuyện ấy chứ không xóa đi. Ở tâm điểm của một trong những nơi hành hương lâu đời nhất nước này là một người đang khốn cùng — chứ không phải một người đạo đức mẫu mực.