Điều thiện là thiện vì Chúa ra lệnh, hay Chúa ra lệnh vì nó vốn đã thiện? (thế lưỡng nan Euthyphro)

Đây là một câu hỏi hay — nhưng nó là một lưỡng nan giả: nó ép ta chọn giữa hai vế, trong khi câu trả lời Công giáo là cả hai đều sai, vì có một vế thứ ba.

Cả hai vế đều ngầm cho rằng "sự thiện" là một thứ gì đó tách rời khỏi Thiên Chúa — hoặc là mệnh lệnh Chúa phát ra, hoặc là một chuẩn mực Chúa phải tuân. Nhưng đức tin không đặt Thiên Chúa vào một trong hai chỗ đó.

Vế thứ ba: Thiên Chúa chính là Sự Thiện. Sự thiện không phải là mệnh lệnh Chúa nghĩ ra, cũng không phải một tiêu chuẩn treo lơ lửng bên ngoài mà Chúa phải với tới. Sự thiện là chính bản tính của Thiên Chúa. Chúa Giêsu nói thẳng điều này:

Sao anh nói tôi là nhân lành? Không có ai nhân lành cả, trừ một mình Thiên Chúa.

— Mc 10,18 (CGKPV)

Thiên Chúa không có lòng tốt như một phẩm chất Người sở hữu; Người là Sự Thiện, là chuẩn mực tối hậu của mọi điều tốt lành.

Điều đó tháo gỡ cả hai vế cùng một lúc:

• Không tùy tiện (vế 1 sai): Thiên Chúa không thể ra lệnh tra tấn trẻ em là "tốt", vì điều đó nghịch với chính bản tính của Người. Một mệnh lệnh như thế cũng bất khả như việc Thiên Chúa tự dối mình. Đạo đức bám rễ vào một bản tính bất biến, chứ không vào một ý thích có thể đổi.
• Không có một "Sự Thiện" nào cao hơn Chúa (vế 2 sai): sự thiện không đứng trên Thiên Chúa, vì nó là Người. Hỏi "vì sao điều này tốt?" thì đáp: vì nó phù hợp với chính Sự Thiện — mà Sự Thiện ấy là Thiên Chúa.

Vậy hãy để ý điều lời phản đối vô tình thừa nhận. Câu "giả như Chúa bảo tra tấn trẻ em là tốt thì sao?" chỉ có sức nặng vì chính bạn đã biết chắc tra tấn trẻ em là ác — ác một cách khách quan, bất kể ai ra lệnh gì. Nhưng cái "biết chắc" ấy ở đâu ra? Nó lại đưa ta trở về đúng câu hỏi của lập luận luân lý: một sự thiện có thật, đứng trên mọi ý kiến — điều mà đức tin gọi là Thiên Chúa.