Câu trả lời trung thực nhất là: Giáo Hội không sai ở nguyên tắc, nhưng có những khiếm khuyết thật trong cách áp dụng. Cách nhìn cân bằng ấy đáng tin hơn nhiều so với việc hoặc bào chữa tất cả, hoặc lên án tất cả.
Động cơ thật sự là gì? Không phải để làm giàu cho hàng giáo phẩm. Trong một xã hội mà gần như mọi người đều là Kitô hữu và Hội Thánh là nơi lo phần lớn các dịch vụ xã hội, thập phân hoạt động như một khoản đóng góp công cộng để: nuôi những người phục vụ bàn thờ (vọng lại 1 Cr 9), lo việc phụng tự và tu bổ nhà thờ, và tài trợ các việc bác ái cho người nghèo. Charlemagne và các vua sau này cưỡng hành nó bằng luật dân sự chính vì công việc của Hội Thánh được xem là một ích lợi chung của cả vương quốc. Bổn phận nâng đỡ Hội Thánh về vật chất là có thật và vẫn còn cho tới nay (x. ); ngay Tân Ước cũng giả định người rao giảng Tin Mừng đáng được sống nhờ đó.
Vậy khiếm khuyết nằm ở đâu? Ở phương pháp và cách áp dụng, chứ không ở nguyên tắc:
Cưỡng hành bằng luật, kèm vạ tuyệt thông hay hình phạt dân sự, dễ trượt từ "bổn phận" sang "cưỡng bức." Tinh thần Tân Ước nhấn mạnh việc cho đi cách tự nguyện và vui lòng:
Mỗi người hãy cho tuỳ theo quyết định của lòng mình, không buồn phiền, cũng không miễn cưỡng, vì ai vui vẻ dâng hiến, thì được Thiên Chúa yêu thương.
— 2 Cr 9,7 (CGKPV)
Một cơ chế thuế khóa có nguy cơ biến của dâng thiêng liêng thành sự tuân thủ máy móc.
Đã có những lạm dụng. Có nơi thập phân bị lãnh chúa thế tục chiếm đoạt; có giáo sĩ sống quá sung túc; và gánh nặng đôi khi đè lên người nghèo ở nông thôn. Chính việc các công đồng (Latêranô, Trentô) liên tục phải chấn chỉnh những sai phạm ấy cho thấy hệ thống này không hề được coi là hoàn hảo.
Con số 10% là một biện pháp kỷ luật hợp với một bối cảnh cụ thể (kinh tế nông nghiệp, các nhà nước tôn giáo). Khi bối cảnh ấy biến mất, Giáo Hội đã đúng khi thôi coi tỷ lệ cố định là luật chung.
Với người ngoài đang nhìn vào, vài điểm này giúp "hạ nhiệt": (1) Đừng phóng chiếu tư duy hiện đại — thời trung cổ không có sự tách biệt đạo–đời như nay; nâng đỡ Hội Thánh khi ấy giống như công dân ngày nay đóng thuế cho trường học, đường sá. (2) Giáo Hội đã tự thay đổi kỷ luật khi điều kiện xã hội đổi thay — cho thấy quy định ấy chưa bao giờ được coi là tín điều bất khả cải. (3) Hoa trái của hệ thống ấy: chính nguồn thập phân đã góp phần nuôi hàng thế kỷ bệnh viện, trường học, cứu tế người nghèo, và xây dựng chính những ngôi thánh đường còn đứng vững khắp châu Âu hôm nay.
Nói gọn: Giáo Hội đúng khi đòi hỏi phải có sự nâng đỡ tương xứng cho việc phụng tự và bác ái; nhưng cũng bất toàn — như mọi tổ chức do con người điều hành — trong cách cưỡng hành sự nâng đỡ ấy qua nhiều thế kỷ. Nhìn nhận cả điều tốt lẫn khiếm khuyết là điều thành thật và đáng tin.