Sáng Thế 2,18 gọi người nữ là 'trợ tá', như vậy có phải Kinh Thánh xem phụ nữ thấp hơn đàn ông?

Không. Chữ "trợ tá" ở đây không hề có nghĩa là kẻ thấp hơn. Khi tra về nguyên văn, ta thấy điều ngược lại: đó là một chữ Kinh Thánh dùng để nói về chính Thiên Chúa.

Trước hết, đây là câu đang bàn:

Đức Chúa là Thiên Chúa phán: "Con người ở một mình thì không tốt. Ta sẽ làm cho nó một trợ tá tương xứng với nó.

— St 2,18 (CGKPV)

Chữ "trợ tá" trong tiếng Híp-ri (Hebrew) là ezer (עֵזֶר). Trong cả Cựu Ước, chữ này xuất hiện 22 lần, trong 21 câu (có một câu dùng tới hai lần). Thử xem 21 câu ấy nói về ai:

• 2 câu nói về người nữ, và cả hai đều ở sách Sáng Thế (St 2,18 và St 2,20).
• 3 câu nói về sự trợ giúp giữa người với người, hay sự trợ giúp của một dân tộc (Is 30,5; Ed 12,14; Đn 11,34).
• 16 câu còn lại nói về Thiên Chúa. Chính Thiên Chúa là ezer, là Đấng trợ giúp con người.

Đây là điểm cần nói cho thật rõ ràng, để bạn tự kiểm chứng được. Trong bản tiếng Việt, cùng một chữ ezer ấy lại được dịch bằng nhiều từ khác nhau tùy câu, nên bạn sẽ không thấy chữ "trợ tá" lặp lại y nguyên. Điều giữ cho các câu này là một chính là chữ Híp-ri gốc, chứ không phải từ tiếng Việt. Ví dụ, khi ezer nói về Thiên Chúa:

Tâm hồn chúng con đợi trông CHÚA, bởi Người luôn che chở phù trì.

— Tv 33,20 (CGKPV)

Ơn phù hộ tôi đến từ ĐỨC CHÚA là Đấng dựng nên cả đất trời.

— Tv 121,2 (CGKPV)

"Che chở phù trì", "Ơn phù hộ": đó cũng là chữ ezer, chữ đã được dịch thành "trợ tá" nơi người nữ. Nếu cùng một chữ ấy được Kinh Thánh dùng để mô tả Thiên Chúa trợ giúp con người, thì rõ ràng nó không thể mang nghĩa "kẻ thấp hơn, kẻ kém cỏi". Không ai dám gọi Thiên Chúa là kẻ phụ việc đứng dưới.

Trái lại, một người "trợ tá" theo nghĩa này là người có thể làm được điều mà kẻ kia không tự làm nổi. Hãy hình dung bạn đang đuối nước. Người nhảy xuống cứu bạn chắc chắn phải khỏe hơn, giỏi hơn bạn ngay lúc đó, mới kéo bạn lên được. Người cứu không phải là kẻ yếu hơn, mà ít nhất là người ngang sức, thường là người mạnh hơn trong hoàn cảnh ấy. Chữ ezer mang đúng sức nặng đó.

Và đây mới là điều đẹp: Kinh Thánh dùng chữ cao trọng ấy, chữ vẫn dành cho Thiên Chúa, để nói về người nữ ngay lần đầu tiên bà xuất hiện. Thiên Chúa không hạ thấp người nữ; Ngài nâng bà lên, đặt bà tương xứng với người nam. Chính chữ "tương xứng" trong câu cũng nói lên sự ngang hàng, chứ không phải trên dưới.

Sách Giáo Lý đọc câu này đúng theo hướng đó. Giáo Lý nhắc lại chính lời St 2,18 và dạy rằng người nam và người nữ được Thiên Chúa muốn cho "người này phải sống cho người kia" (x. GLHTCG 371), được dựng nên "người này cho người kia" để hiệp thông với nhau, trong đó mỗi người "có thể thành 'sự trợ giúp' cho người kia" (x. GLHTCG 372). Nghĩa là "trợ tá" là chuyện hai chiều, hai bên giúp nhau, chứ không phải một bên phục dịch bên kia. Nền tảng vẫn là sự bình đẳng mà Giáo Lý khẳng định ngay từ đầu: người nam và người nữ "hoàn toàn bình đẳng với tư cách là những nhân vị" (GLHTCG 369).

Tóm lại, chữ bị đem ra để trách Kinh Thánh, khi tra tới nguyên văn, lại là chữ chứng minh điều ngược lại. Gọi người nữ là ezer không phải là hạ bà xuống, mà là nhìn nhận bà cao trọng và ngang hàng với người nam.