Hỏi Đáp Công Giáo
‹ Thuộc loạt bài:Part of: Người Công giáo có thờ thần Mặt Trời không? Nghe nói Giáo Hội thờ mặt trời một cách bí mật?

Hình mặt trời trong nhà thờ (hào quang, Mặt Nhật, Con Mắt Quan Phòng) có phải là ngoại giáo hay biểu tượng Tam Điểm không?

Phản đối

Trong nhà thờ Công giáo có đầy hình giống mặt trời: hào quang quanh các thánh, tia nắng trên Mặt Nhật, và nhất là Con Mắt Quan Phòng (con mắt trong hình tam giác, có tia sáng). Đó chẳng phải là biểu tượng thờ mặt trời của ngoại giáo sao? Mà Con Mắt ấy còn là biểu tượng của Hội Tam Điểm / Illuminati nữa!

Những hình ảnh ấy lấy từ Kinh Thánh, chứ không từ một thần mặt trời ngoại giáo. Kinh Thánh mô tả Thiên Chúa bằng hình ảnh ánh sáng, rực rỡ, và thấy suốt mọi sự — và nghệ thuật Công giáo chỉ diễn lại những mô tả ấy.

Trước hết, hình ảnh ánh sáng. Khi Chúa Giêsu biến hình trên núi:

Rồi Người biến đổi hình dạng trước mặt các ông. Dung nhan Người chói lọi như mặt trời, và y phục Người trở nên trắng tinh như ánh sáng.

— (CGKPV)

Chính từ đó mà có hào quang và tia sáng — dấu chỉ sự thánh thiện của Chúa và các thánh. Ngôn sứ Malakhi gọi Đấng Cứu Thế là "mặt trời công chính" mọc lên mang theo tia sáng chữa lành (); Chúa Giêsu tự xưng "Ta là ánh sáng thế gian" () — và đó là ý nghĩa của các tia nắng trên Mặt Nhật (hào quang đựng Mình Thánh): ánh sáng của Đức Kitô đang hiện diện. Sách Khải Huyền còn tả thành thánh "chẳng cần mặt trời mặt trăng chiếu sáng, vì đã có vinh quang Thiên Chúa toả rạng" (). Ánh sáng ở đây quy về Thiên Chúa, chứ không phải một vầng mặt trời được thờ.

Còn Con Mắt Quan Phòng? Con mắt ấy tượng trưng việc Thiên Chúa thấy hết và chăm sóc mọi loài — cũng thẳng từ Kinh Thánh:

Mắt Ðức Chúa ở mọi nơi mọi chỗ hằng dõi theo kẻ dữ người lành.

— (CGKPV)

Và thư Do Thái: mọi loài "đều trần trụi và phơi bày trước mặt" Thiên Chúa (). Hình tam giác bao quanh con mắt chính là dấu chỉ Ba Ngôi. Đây là một biểu tượng về Chúa Ba Ngôi quan phòng, không phải một con mắt thần mặt trời.

Về chuyện "Con Mắt là của Tam Điểm / Illuminati" — lịch sử đúng ra là ngược lại. Con Mắt Quan Phòng xuất hiện trong nghệ thuật Kitô giáo thời Phục Hưng, sớm nhất là khoảng thập niên 1520 (ví dụ trong bức Bữa Tối ở Emmau của Pontormo, năm 1525), để chỉ Ba Ngôi và sự quan phòng của Thiên Chúa. Trong khi đó, Hội Tam Điểm (Freemasonry) mới ra đời năm 1717 và dùng biểu tượng này về sau (khoảng cuối thế kỷ 18); còn Illuminati — một hội khác, đừng lẫn với Tam Điểm — lập năm 1776. Nghĩa là người Kitô hữu đã dùng con mắt ấy hàng trăm năm trước các hội kín. Lời cáo buộc "Con Mắt là của Tam Điểm" đã đảo ngược dòng thời gian: chính các hội kín mới mượn một biểu tượng Kitô giáo có sẵn, chứ không phải ngược lại.

Sau cùng, đừng quên: một ảnh tượng không phải là thờ lạy nó. Sự tôn kính dành cho ảnh tượng "đi qua ảnh tượng mà đến với nguyên mẫu", và luôn khác với sự tôn thờ vốn chỉ dành cho một mình Thiên Chúa (x. ). Vả lại, những hình mặt trời ấy thật ra rất thưa thớt trong nhà thờ: cái phủ khắp mọi nơi là Thánh Giá, Đàng Thánh Giá, ảnh Chúa chịu chết và sống lại. Nếu ai đó muốn "bí mật thờ mặt trời", thì để Chúa Giêsu chiếm trọn nhà thờ như thế quả là một cách làm ngược đời. (Xem bài đầu chủ đề, và về việc tôn kính ảnh tượng nói chung, xem Người Công giáo có thờ ngẫu tượng không?.)

THAM CHIẾUREFERENCES
NGUỒN THAM KHẢOSOURCES
Vẫn còn thắc mắc? Hỏi tiếp trongStill have a question? Ask it in Xóm Đạo Nhỏ →

Trích dẫn Kinh Thánh theo bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ.