Ngày Sabát thật ra là gì, và vì sao Chúa phải ban lệnh giữ nếu nghỉ ngơi vốn là điều tốt?

Chữ "Sabát" đến từ động từ Híp-ri (Hebrew) shavat, nghĩa đơn giản là "ngừng lại, dừng khỏi công việc, nghỉ ngơi". Ngày Sabát xuất hiện ngay từ trang đầu Kinh Thánh. Sau khi tạo dựng thế giới trong sáu ngày, Thiên Chúa đã nghỉ vào ngày thứ bảy:

Ngày thứ bảy, Thiên Chúa đã hoàn thành công việc Người làm. Khi làm xong mọi công việc của Người, ngày thứ bảy, Thiên Chúa nghỉ ngơi. Thiên Chúa ban phúc lành cho ngày thứ bảy và thánh hoá ngày đó, vì ngày đó Người đã nghỉ, ngưng làm mọi công việc sáng tạo của Người.

— St 2,2-3 (CGKPV)

Dĩ nhiên Thiên Chúa không hề mệt và không cần nghỉ. Ngài đang làm gương cho ta. Công việc là điều tốt, đúng chỗ và đúng lúc; nhưng ngừng lại để thở, để nạp lại sức, cũng quan trọng không kém. Trong một thế giới quay cuồng không ngớt việc, ngày Sabát là cách Thiên Chúa nói: con không được dựng nên để lao động mãi mãi; hãy dành ngày này mà nghỉ. Đó là một món quà tốt lành.

Vậy nếu nghỉ ngơi đã nằm trong kế hoạch tốt lành của Chúa từ đầu, tại sao sau này Ngài còn phải ra lệnh? Vì sau khi ông Ađam và bà Evà bất tuân, chính công việc đã mang lấy lời nguyền rủa:

... nên đất đai bị nguyền rủa vì ngươi; ngươi sẽ phải cực nhọc mọi ngày trong đời ngươi, mới kiếm được miếng ăn từ đất mà ra.

— St 3,17 (CGKPV)

Điều vốn là niềm vui trong vườn Êđen nay thành lao động cực nhọc, không ngớt, chỉ kết thúc khi chết. Trong cảnh khổ ấy, Thiên Chúa đã thương xót mà truyền cho dân Ítraen nghỉ ngày thứ bảy. Sách Đệ Nhị Luật còn gắn lệnh ấy với ơn giải phóng khỏi Ai Cập:

Ngươi hãy nhớ ngươi đã làm nô lệ tại đất Ai-cập, và Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, đã dang cánh tay mạnh mẽ uy quyền đưa ngươi ra khỏi đó. Bởi vậy, Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi đã truyền cho ngươi cử hành ngày sa-bát.

— Đnl 5,15 (CGKPV)

Nói cách khác, ngay từ đầu, lệnh giữ ngày Sabát là một lòng thương xót: để con người được tự do khỏi lao động không ngơi nghỉ, và để học tín thác rằng Thiên Chúa sẽ lo liệu mọi sự. Sách Giáo Lý đọc đúng theo hướng này: ngày Sabát nhắc lại việc Thiên Chúa nghỉ ngơi sau công trình tạo dựng, và cũng nhắc lại ơn giải phóng Ítraen khỏi ách nô lệ Ai Cập (x. GLHTCG 2172, 2170).

Vậy tại sao ngày nay người Kitô hữu không còn giữ ngày Sabát như thế? Vì ý nghĩa thật của nó đã bị đánh mất một thời gian dài. Qua nhiều thế kỷ, các nhà lãnh đạo tôn giáo chồng chất thêm vô số quy tắc: không được ghi chép, không được nướng bánh, không được gặt hái, ngay cả số bước đi cũng bị giới hạn. Thế là món quà Chúa ban để giải phóng con người lại hóa thành một mớ luật lệ cứng nhắc khiến ai cũng căng thẳng, và bị các lãnh đạo dùng để phán xét, đo lường lòng đạo đức của người khác. Chính hiểu lầm này là nền cho mọi tranh cãi về sau, và là điều Chúa Giêsu sẽ chỉnh lại (xem Chúa Giêsu có thật sự giữ ngày Sabát không?).