Đạo lý Thánh Thể có gốc rễ gì trong Cựu Ước, hay chỉ là một sáng tạo của Kitô giáo? Mà nếu Chúa Giêsu gọi đó là "bánh bởi trời", chẳng phải nó chỉ lặp lại — thậm chí còn thua — manna dân Ítraen đã ăn trong sa mạc?
Ngược lại: Thánh Thể không phá vỡ Cựu Ước, mà gom lại và kiện toàn những sợi chỉ sâu nhất của việc Do Thái. Dưới đây là mấy hình ảnh Cựu Ước mà Hội Thánh vẫn đọc như những "bóng" báo trước Thánh Thể — bản văn là điều chắc chắn, còn mối liên hệ với Thánh Thể là cách đọc của Hội Thánh trong ánh sáng Đức Kitô.
1. Manna — và vì sao Thánh Thể là kiện toàn, không phải thua kém. Đây chính là điều Chúa Giêsu tự trả lời. Và có một điều làm hình ảnh manna nặng thêm rất nhiều: nhiều người Do Thái thời ấy mong đợi rằng đến thời Đấng Mêsia, manna sẽ lại từ trời rơi xuống — thấy nơi sách 2 Baruch (chương 29) và trong truyền thống các rabbi ("như vị cứu tinh thứ nhất đã cho manna rơi xuống, thì vị cứu tinh cuối cùng cũng sẽ cho manna rơi xuống"). Nên khi đám đông nhắc tới manna cha ông đã ăn và đòi một dấu lạ (x. ), họ đang thăm dò: liệu ông này có phải là Đấng Mêsia ban manna mới không? Chúa Giêsu nhận đó là bánh thật bởi trời — rồi đẩy xa hơn cả điều họ mong: chính Người là bánh ấy:
Tổ tiên các ông đã ăn man-na trong sa mạc, nhưng đã chết. Còn bánh này là bánh từ trời xuống, để ai ăn thì khỏi phải chết. Tôi là bánh hằng sống từ trời xuống. Ai ăn bánh này, sẽ được sống muôn đời. Và bánh tôi sẽ ban tặng, chính là thịt tôi đây, để cho thế gian được sống.
— (CGKPV)
Manna nuôi sự sống thể xác một thời rồi thôi; Thánh Thể ban sự sống đời đời. Manna là bóng, Thánh Thể là thực tại mà bóng ấy báo trước — nên đây là bước kiện toàn, chứ không phải một bước lùi.
2. Chiên Vượt Qua. Con chiên Vượt Qua phải được ăn thì lễ mới trọn (x. ); Đức Kitô là Chiên Vượt Qua đích thực (x. ), nên của Người cũng được trao làm của ăn. (Khai triển ở bài Thánh Lễ có phải hy tế lặp lại?.)
3. Bánh Tiến (bánh Hằng Hiện Diện). Trong Đền Thờ, mười hai chiếc bánh được đặt "trước nhan" Thiên Chúa cách thường trực, và chỉ các tư tế mới được ăn như của "rất thánh" (x. ; ). Đó là bánh của sự Hiện Diện, vừa là lễ vật dâng lên Chúa vừa được ăn — đúng ba nét gặp lại nơi Thánh Thể: bánh, sự hiện diện, và của ăn thánh.
4. Hy lễ Tạ Ơn (todah). Trong Luật có một hy lễ tạ ơn dâng kèm bánh và một bữa ăn chung (x. ). Chính chữ "Thánh Thể" (Eucharistia) nghĩa là "tạ ơn". Có một truyền thống của các rabbi Do Thái nói rằng đến thời Đấng Mêsia, mọi hy lễ sẽ chấm dứt, chỉ còn lại hy lễ tạ ơn — một lối nói (không phải ) mà nhiều học giả thấy vang vọng nơi Thánh Thể.
5. Ông Menkixêđê (Melchizedek). Ngay từ sách Sáng Thế, ông Menkixêđê — "tư tế của Thiên Chúa Tối Cao" — đã đem bánh và rượu ra (x. ); Thánh Vịnh gọi Đấng Mêsia là "tư tế đời đời theo phẩm trật Menkixêđê" (x. ), và thư Do-thái khai triển Đức Kitô là vị Thượng Tế ấy (x. Dt 7). Việc nối bánh–rượu của Menkixêđê với Thánh Thể là cách đọc của các Giáo phụ và của (Kinh Nguyện Thánh Thể I nhắc tên ông) — bản văn Sáng Thế tự nó không gọi đó là một hy tế, nhưng hình ảnh một tư tế dâng bánh rượu thì đã có đó từ đầu.
Gom lại: khi cầm bánh và rượu trong Bữa Tiệc Ly, Chúa Giêsu không làm một điều xa lạ với Ítraen. Người quy tụ manna, chiên Vượt Qua, bánh Hiện Diện, hy lễ tạ ơn và hình ảnh Menkixêđê — và kiện toàn tất cả nơi chính mình (x. -1334).
Trích dẫn Kinh Thánh theo bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ.