Chúa cũng nói "Tôi là cửa", "Tôi là cây nho" — vậy sao Gioan 6 lại không phải ẩn dụ?

Hãy nhìn kỹ chuyện xảy ra trong phòng ấy — cách Chúa Giêsu phản ứng mới là điều quyết định. Khi Người nói bánh Người ban "là thịt tôi, cho thế gian được sống" (Ga 6,51), đám đông hiểu ngay theo nghĩa đen và phản đối: "Làm sao ông này có thể cho chúng ta ăn thịt ông ấy được?" (x. Ga 6,52).

Nếu đây chỉ là ẩn dụ như "Tôi là cửa", thì đây đúng là lúc một thầy dạy giỏi sẽ đính chính: "Các bạn hiểu lầm rồi, Thầy nói theo nghĩa thiêng liêng thôi." Chúa Giêsu làm ngược lại — Người nói mạnh hơn, cụ thể hơn: ai không ăn thịt và uống máu Người thì không có sự sống; thịt Người "thật là của ăn", máu Người "thật là của uống" (x. Ga 6,53-56).

Một chi tiết tiếng Hy Lạp đáng để ý. Lúc đầu Người dùng động từ phagō — "ăn" thông thường. Khi đám đông phản đối, Người chuyển sang trōgō — gặm, nhai như khi ăn thật. Người không hạ giọng cho dễ nghe; Người làm cho lời nói cụ thể hơn.

Và hãy xem điều gì xảy ra sau đó. Chính các môn đệ gọi đây là "lời chướng tai" (Ga 6,60), rồi nhiều người bỏ đi, không theo Người nữa (x. Ga 6,66). Không ai bỏ đi khi Chúa nói Người là "cây nho" — vì ai cũng hiểu đó là hình ảnh. Ở đây họ bỏ đi vì hiểu Người nói thật, và thấy lời ấy quá khó. Chúa Giêsu để họ đi — Người không gọi lại để nói "các con hiểu lầm rồi". Ông Phêrô ở lại, không phải vì đã hiểu hết, mà vì "Thầy mới có những lời đem lại sự sống đời đời" (x. Ga 6,68).

Còn một điểm nữa, từ chính lối nói của người Do Thái. Trong Cựu Ước, "ăn thịt" một người thường là kiểu nói bóng chỉ việc vu khống, cắn xé, hãm hại người ấy (x. Tv 27,2; Mk 3,3). Nếu Chúa Giêsu chỉ dùng lối nói bóng quen thuộc ấy, thì "ai ăn thịt tôi thì được sống đời đời" hóa ra thành "ai hãm hại, vu khống tôi thì được sống đời đời" — một điều vô lý. Chính lối nói bóng ấy, nếu áp vào đây, lại chống lại cách hiểu thuần biểu tượng. (Đây là một lập luận hộ giáo — sắc bén, tuy chưa phải một chứng minh dứt khoát.)

Còn chính câu "xác thịt chẳng ích gì" (Ga 6,63) trong đoạn này, bài kế trả lời riêng.