Hỏi Đáp Công Giáo
Thuộc loạt bài:Part of: Ai đã tạo ra Chúa? Nếu vũ trụ không tự có được, thì tại sao Chúa lại tự có được?
Thiên Chúa & Ý nghĩaGod & MeaningKhoa họcScienceVô thầnAtheismKhoa học

Còn thuyết “vũ trụ nảy” (bouncing universe) thì sao — chẳng phải vũ trụ có thể hằng hữu, khỏi cần Đấng Sáng Tạo?

Đây là một phản đối hay, và đáng được trả lời nghiêm túc. Thuyết "vũ trụ nảy" cho rằng thay vì chỉ có một Vụ Nổ Lớn duy nhất, vũ trụ không bắt đầu từ hư không mà cứ lặp lại mãi: co lại → nảy ra (Big Bounce) → giãn nở → rồi lại co lại, vô tận. Nếu đúng như vậy, có vẻ vũ trụ có thể hằng hữu (tự nó tồn tại mãi mãi) và khỏi cần một khởi đầu — nên khỏi cần một Đấng Sáng Tạo.

Nhưng ngay cả mô hình này cũng không thoát được nhu cầu về một khởi đầu, vì một vấn đề gọi là entropy (độ hỗn loạn của một hệ, luôn có xu hướng tăng theo thời gian). Nếu vũ trụ đã trải qua vô hạn chu kỳ co–giãn, thì entropy hẳn đã tích lũy qua từng chu kỳ và lẽ ra đã đạt mức tối đa từ lâu — điều mâu thuẫn với vũ trụ trật tự, còn "tươi mới" mà ta quan sát hôm nay. Theo một nghiên cứu năm 2022, chính vì vấn đề entropy này mà ngay cả mô hình "vũ trụ nảy" cũng buộc phải có một khởi đầu, chứ không thể kéo dài ngược về quá khứ vô tận.

Nói cách khác, đổi từ "một Vụ Nổ Lớn" sang "vô số lần nảy" không giải quyết được câu hỏi cốt lõi — nó chỉ dời câu hỏi ấy đi một chỗ. Chuỗi các lần nảy, dù nhiều đến đâu, vẫn là một chuỗi bất tất cần một khởi đầu và một nguyên nhân đầu tiên.

Điều đáng lưu ý là ý tưởng "vũ trụ tự nó hằng hữu, tự nó là tuyệt đối" không mới. Sách Giáo Lý ghi nhận rằng ngay từ xưa, đã có những lối giải thích cho rằng trần gian tự nó là Thần Linh, hoặc là một xuất phát tất yếu, vĩnh cửu — và đức tin Kitô Giáo đã đối diện với chúng:

Một số triết gia đã cho rằng mọi sự đều là Thần Linh, trần gian là Thần Linh…; một số khác cho rằng trần gian là một xuất phát tất yếu của Thần Linh.

Đối lại, đức tin Công Giáo khẳng định vũ trụ không tất yếu (bắt buộc phải có) và không tự hữu (tự mình hiện hữu, không do gì tạo ra): nó được Thiên Chúa dựng nên "từ hư vô" một cách tự do (x. ). Dù khoa học có tiếp tục tinh chỉnh các mô hình vũ trụ học thế nào, thì điểm triết học vẫn đứng vững: một vũ trụ bất tất và có khởi đầu vẫn cần một nguyên nhân đầu tiên tồn tại ngoài nó.

THAM CHIẾUREFERENCES