Buenos Aires, 1996

Ngày 18-8-1996, tại giáo xứ Santa María ở khu Almagro, Buenos Aires, một giáo dân báo cho cha Alejandro Pezet biết có một bánh thánh bị bỏ lại nơi không xứng hợp trong nhà thờ. Theo quy định phụng vụ khi không thể rước lấy, cha đặt bánh thánh vào một ly nước và cất trong nhà tạm để nó tan đi.

Vài ngày sau — các bản tường thuật ghi ngày hơi khác nhau, từ 20 đến 26 tháng Tám — khi mở nhà tạm, cha thấy bánh thánh không tan mà biến thành một chất giống mô có máu, lớn hơn bánh thánh ban đầu. Ngài báo cho Đức Giám mục phụ tá Jorge Mario Bergoglio, người sau này là Đức Giáo hoàng Phanxicô. Đức cha cho chụp ảnh vào ngày 6-9-1996 và giữ nguyên hiện vật.

Sau ba năm mà hiện vật không phân hủy, năm 1999 Đức Tổng Giám mục Bergoglio cho đem đi phân tích. Ngày 5-10-1999, tiến sĩ tâm lý học Ricardo Castañón Gómez lấy mẫu và gửi sang New York để xét nghiệm; theo tường thuật của những người tổ chức, họ cố ý không cho nhóm nghiên cứu biết mẫu đến từ đâu.

Đây là điểm cần nói thẳng: Tổng Giáo phận Buenos Aires chưa từng ban hành một sắc lệnh chính thức tuyên bố đây là phép lạ, và Tòa Thánh cũng vậy. Đức cha Bergoglio đã cho bảo quản hiện vật, cho phân tích, và không ngăn cản việc phổ biến — nhưng không ra phán quyết. Suốt mười hai năm làm Giáo hoàng, ngài cũng không làm điều đó.

Trường hợp này thường được giới thiệu kèm câu "đã được Vatican công nhận", vì nó xuất hiện trong cuộc triển lãm quốc tế về các phép lạ Thánh Thể. Cuộc triển lãm ấy do một thiếu niên — Carlô Acutis — biên soạn, và được nhiều giáo phận đón nhận; nó không phải là một văn kiện phê chuẩn của Tòa Thánh. Chúng tôi xếp trường hợp này vào nhóm "chưa có phán quyết" vì đó là sự thật.

Bác sĩ Frederick Zugibe, chuyên gia giải phẫu bệnh pháp y và tim mạch tại Đại học Columbia, trình bày kết luận ngày 26-3-2005 — chưa bao giờ đăng trên một tạp chí bình duyệt — rằng mẫu vật là mô cơ tim lấy từ thành thất trái, gần các van tim; có bạch cầu trong mô, cho thấy mô đã bị chấn thương và thiếu máu nuôi; và theo ông, mô ấy thuộc về một người còn sống vào lúc lấy mẫu.

Đó là những khẳng định mạnh, và cũng chính vì thế mà phương pháp cần được xem xét kỹ. Kearse và Ligaj, trong nghiên cứu bình duyệt năm 2024, nêu ba điểm: nhóm nghiên cứu đã giả định đây là mô tim trước khi khảo sát; quy trình không thật sự mù; và nồng độ ADN người trong mẫu rất thấp — điều phù hợp với nhiễm bẩn từ người xử lý mẫu hơn là với một mô tim thật sự.

Và có một thí nghiệm đi thẳng vào đúng khuôn mẫu này: trong công trình của Kearse và Ligaj, khoảng 15% bánh thánh KHÔNG được truyền phép, khi để trong nước theo cùng cách xử lý, cũng xuất hiện vùng đỏ giống máu sau bảy đến mười ngày. Cả hai bên đều là người Công giáo và đều công bố công khai. Đây không phải là cuộc tranh luận giữa đức tin và khoa học, mà là cuộc tranh luận giữa các nhà khoa học có đức tin về việc một mẫu vật đã được xử lý đúng cách hay chưa.

Trường hợp này được đưa vào đây không phải vì nó đã được chứng minh, mà vì nó là ví dụ rõ nhất cho thấy một câu chuyện có thể lan đi khắp thế giới nhanh đến mức nào — và lớp sơn "đã được Vatican công nhận" có thể bám vào nó dễ đến mức nào — trong khi hồ sơ thật thì vẫn để ngỏ.

Nếu bạn muốn kiểm tra một khẳng định về phép lạ, đây là câu hỏi hữu ích nhất: ai đã ra văn kiện, ngày nào, và có thể đọc văn kiện ấy ở đâu? Với trường hợp Buenos Aires, câu trả lời hiện nay là: chưa có ai.