Nhưng mấy chuyện như kiêng quét nhà mùng Một, mặc màu đỏ cho hên, đốt phong long cho hết ế, hay đi cúng sao giải hạn đầu năm, chẳng lẽ cũng là tội? Người ta làm theo ông bà, theo văn hóa mà thôi.
Đây là chỗ cần một ranh giới rõ, chứ đừng vơ đũa cả nắm. Không phải cứ dính tới phong tục là mê tín; mà cũng không phải cứ gọi là "văn hóa" thì tự động vô hại. Lằn ranh nằm ở điều trong lòng bạn thật sự tin.
Sách Giáo Lý định nghĩa:
Mê tín là sự lệch lạc trong cảm thức tôn giáo và trong cách thể hiện cảm thức này.
— (bản dịch)
Nói đơn giản, mê tín là khi ta gán cho một vật hay một hành động cái quyền năng mà nó không hề có, như thể màu áo, con số, hay đống lửa ta nhảy qua tự nó điều khiển được vận mệnh mình.
Vậy hãy thử đặt một câu hỏi để tự soi: "Tôi làm việc này vì tin rằng nó thật sự thay đổi được số phận, hay chỉ vì nó vui, vì truyền thống, vì lịch sự với người lớn?"
Riêng "cúng sao giải hạn" thì khó gọi là chỉ văn hóa. Vì chính ý nghĩa của nó là tin rằng các ngôi sao chiếu mệnh định đoạt năm nay của bạn, và phải làm lễ mới "giải" được cái hạn ấy. (Nhiều người tưởng đây là nghi lễ nhà Phật vì thường thấy tổ chức ở chùa, nhưng chính Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã nhiều lần nói rõ: dâng sao giải hạn vốn là tục của Đạo giáo, không có trong giáo lý đạo Phật, nhà Phật chỉ có lễ cầu an.) Đó đúng là điều Sách Giáo Lý và Cựu Ước nói tới: trao số phận mình cho các vì sao, và sợ hãi những "điềm trời" (x. ). Với người Công giáo, không một ngôi sao nào cầm vận mệnh bạn cả, chỉ một mình Thiên Chúa.
Một nguyên tắc gọn để nhớ: giữ lấy cái đẹp của văn hóa (sum vầy, biết ơn tổ tiên, mừng năm mới), nhưng buông cái sợ (sợ xui, sợ phạm, sợ số). Bạn có thể lì xì, chúc Tết, dọn mâm cỗ mời ông bà cách hiếu thảo mà lòng vẫn hoàn toàn tự do, vì bạn biết đời mình nằm trong tay một Người Cha, không nằm trong tay vận may. (Về ranh giới giữa tỏ lòng hiếu thảo với tổ tiên và thờ cúng, xem bài Đám giỗ, cúng cơm ngày Tết: người Công giáo làm tới đâu?.)
Trích dẫn Kinh Thánh theo bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ.