Nếu cả loài người sinh ra từ một cặp vợ chồng (Ađam - Eva), chẳng phải con cái họ phải loạn luân sao?

Câu hỏi này chạm vào một điểm nhiều người tưởng đã rõ, nhưng thật ra tế nhị hơn — nên cần phân biệt cho kỹ giữa điều đức tin buộc và điều để ngỏ.

Thứ nhất: những chương đầu sách Sáng Thế không phải một bài học sinh học. Giáo Hội không buộc đọc trình thuật ông Ađam - bà Eva như một phóng sự khoa học về nguồn gốc sinh học của loài người. Sách Giáo Lý nói rõ về trình thuật khởi nguyên này: nó dùng "ngôn ngữ hình tượng", nhưng vẫn khẳng định một biến cố có thật ở đầu lịch sử loài người (x. GLHTCG 390). Nghĩa là cái cốt lõi được khẳng định — con người do Thiên Chúa dựng nên, và có một sự sa ngã nguyên thủy — chứ không phải mọi chi tiết đều là tường thuật theo nghĩa đen.

Thứ hai: điều đức tin thật sự đòi buộc là gì? Cốt lõi được gìn giữ là tội nguyên tổ đến từ một tội thật, do con người phạm ở khởi đầu — như thánh Phaolô nói:

Vì một người duy nhất, mà tội lỗi đã xâm nhập trần gian, và tội lỗi gây nên sự chết; như thế, sự chết đã lan tràn tới mọi người, bởi vì mọi người đã phạm tội.

— Rm 5,12 (CGKPV)

Đức Piô XII (thông điệp Humani Generis, 1950) dạy rằng các tín hữu không được đón nhận một lối giải thích khiến tội nguyên tổ không còn bắt nguồn từ một tội do một con người thật phạm; và Hội Thánh vẫn nói tới ông Ađam như người tổ phụ của cả loài người. Còn việc điều ấy khớp ra sao với những gì khoa học di truyền nói về nguồn gốc quần thể loài người, thì đó là một câu hỏi các nhà thần học vẫn đang tiếp tục tìm hiểu — Hội Thánh không tuyên bố phải hình dung chi tiết sinh học thế nào, miễn giữ được cái cốt: có một khởi nguyên thật và một sa ngã thật. Trọng tâm luôn là tội và ơn cứu độ, chứ không phải một bài toán phả hệ.

Thứ ba: chính chữ "loạn luân" đã đọc bản văn quá sát nghĩa đen — và ngay cả khi cứ đọc sát nghĩa đen, nó cũng không đứng vững:

• "Loạn luân" là một luật cấm có về sau, không áp cho khởi nguyên được. Điều cấm hôn nhân giữa anh chị em ruột là một luật luân lý - xã hội được ban về sau (rõ nhất trong Luật Môsê, hàng nghìn năm sau đó). Đem một luật của thời sau áp ngược vào chính lúc khởi đầu của loài người là một sự lẫn lộn. Ở buổi đầu, theo chính mạch bản văn, đơn giản là chưa có ai khác — và không có luật nào bị vi phạm cả.
• Nguy cơ di truyền của hôn nhân cận huyết chỉ lớn dần về sau, khi các đột biến gien đã tích lũy qua nhiều đời. Ở một khởi đầu chưa mang gánh nặng ấy, cả lý do sinh học để cấm cũng chưa hiện diện.

Nói gọn: đức tin buộc ta tin có một khởi nguyên thật và một tội nguyên tổ thật, chứ không buộc ta hình dung một cảnh loạn luân — vì bản văn vốn không nhằm trả lời câu hỏi "con cái ông Ađam lấy ai" theo kiểu phả hệ. Còn loài người xuất hiện thế nào trên bình diện sinh học, thì đó là địa hạt của khoa học, và đức tin không tranh chấp (xem bài đầu chủ đề). Điều Kinh Thánh muốn nói không phải "sinh học đã diễn ra thế nào", mà "con người là ai, trước mặt Thiên Chúa".