Không, khoa học và đức tin không hề mâu thuẫn ở tầng nền tảng — và một trong những bằng chứng đẹp nhất cho điều đó lại chính là thuyết Vụ Nổ Lớn (Big Bang).
Nhiều người cho rằng khoa học — đặc biệt là ý tưởng một vũ trụ vĩnh cửu, hoặc chính thuyết Vụ Nổ Lớn — đã loại bỏ nhu cầu về một Đấng Sáng Tạo. Nhưng lịch sử của chính lý thuyết ấy cho thấy điều ngược lại.
Cha đẻ của thuyết Vụ Nổ Lớn là Georges Lemaître, một nhà vật lý người Bỉ đồng thời là một linh mục Công Giáo. Ông đề xuất rằng vũ trụ đã bắt đầu từ một điểm cực nhỏ và cực nóng rồi giãn nở ra. Ban đầu, Albert Einstein tin vào một vũ trụ tĩnh và vĩnh cửu, không có điểm khởi đầu, và ông đã hoài nghi ý tưởng của Lemaître. Nhưng rồi các quan sát của nhà thiên văn Edwin Hubble — cho thấy các thiên hà đang rời xa nhau, tức là vũ trụ đang giãn nở — đã củng cố lý thuyết của Lemaître. Einstein đổi ý. Sau khi nghe Lemaître trình bày tại một hội thảo ở California năm 1933, ông đã ca ngợi đó là "lời giải thích đẹp đẽ và thỏa đáng nhất về sự sáng tạo" mà ông từng được nghe.
Vì sao điều này quan trọng? Vì thuyết Vụ Nổ Lớn cho thấy vũ trụ có một khởi đầu — nó không tự tồn tại vĩnh cửu. Nhưng hãy để ý điều thuyết ấy không làm: nó mô tả giai đoạn sơ khai và sự giãn nở của vũ trụ, chứ không giải thích nguồn gốc tối hậu — tại sao lại có một vũ trụ để "nổ" ngay từ đầu. Nói cách khác, dù Vụ Nổ Lớn là thật, khoa học vẫn không cho ta biết điều gì — hay Đấng nào — đã làm nó bắt đầu. Một vũ trụ có khởi đầu là điều rất phù hợp với một Đấng Sáng Tạo, chứ không hề chống lại. (Lập luận đầy đủ về "nguyên nhân đầu tiên" nằm ở loạt bài liên quan bên dưới.)
Cần nói cho chính xác: khoa học tự nó không "chứng minh" Thiên Chúa — bước từ "vũ trụ có khởi đầu" đến "có một Đấng Sáng Tạo" là một suy luận triết học, không phải một kết luận trong phòng thí nghiệm. Và đó chính là điểm mấu chốt: khoa học và đức tin trả lời những câu hỏi khác nhau. Khoa học mô tả vũ trụ vận hành thế nào; đức tin nói về Ai đứng sau nó và tại sao. Chúng không tranh chỗ của nhau.
Đây cũng là điều Hội Thánh vẫn luôn dạy: "không bao giờ có thể có mâu thuẫn thật sự giữa đức tin và lý trí, vì cùng một Thiên Chúa… mặc khải các mầu nhiệm" cũng là Đấng "ban ánh sáng lý trí cho tâm hồn con người" (x. ). Trái lại, những khám phá khoa học về nguồn gốc và độ lớn của vũ trụ "mời gọi chúng ta thêm lòng cảm phục sự cao cả của Đấng Tạo Hóa" (x. ); chính trật tự và vẻ đẹp của thiên nhiên — điều khiến các nhà bác học phải thán phục — phản chiếu vẻ đẹp của Đấng đã tạo dựng nên nó (x. ). (Và không chỉ ở chỗ vũ trụ có khởi đầu: chính các hằng số vật lý của nó lại xuất hiện được tinh chỉnh đến kinh ngạc cho sự sống — xem loạt bài Vũ trụ được thiết kế ở phần liên quan.)
Chính cha Lemaître đã diễn tả điều này gọn gàng nhất: khoa học và đức tin là hai con đường song song dẫn đến chân lý — không đối nghịch, mà bổ túc cho nhau. Khoa học chưa bao giờ bác bỏ Thiên Chúa; càng hiểu về trật tự và khởi nguyên của vũ trụ, ta lại càng có lý do để ngỡ ngàng trước Đấng đứng sau tất cả.