Ngày nay Giáo hội còn cho đóng tiền để lãnh ân xá không? Và đổi luật như vậy thì Giáo hội có tự mâu thuẫn với chính mình không?

Ngày nay, không còn việc đóng tiền để lãnh ân xá nữa. Sau những lạm dụng nghiêm trọng đầu thế kỷ 16, Công đồng Trentô (1545–1563) đã chấn chỉnh mạnh mẽ. Công đồng:

• Bãi bỏ hệ thống các "người đi thu ân xá" (quaestores) vốn từng nhận hoa hồng — chính vì họ gây "nghi ngờ về lòng tham trong nhà Chúa".
• Cấm gắn ân xá với việc thu lợi tài chính; ân xá phải được ban hoàn toàn miễn phí, không gắn với tiền bạc.
• Đồng thời giữ vững giáo lý: việc dùng ân xá "rất hữu ích cho Kitô hữu", và kết án những ai phủ nhận quyền ban ân xá của Hội Thánh.

(Ít năm sau, Đức Piô V, năm 1567, còn hủy mọi ân xá nào còn dính đến phí tổn hay giao dịch tiền bạc.) Từ đó đến nay, ân xá chỉ được lãnh qua các việc thiêng liêng và bác ái đúng nghĩa: xưng tội, rước lễ, cầu nguyện theo ý Đức Giáo hoàng, và các việc đạo đức như lần hạt Mân Côi, đi Đàng Thánh Giá, đọc Kinh Thánh, viếng nhà thờ trong dịp đặc biệt, làm việc bác ái… Đóng góp tiền cho Hội Thánh vẫn là việc tốt, nhưng không còn liên quan đến việc lãnh ân xá.

Vậy đổi luật như thế, Giáo hội có tự mâu thuẫn không? Không — cần phân biệt giáo lý với cách thực hành (kỷ luật).

• Giáo lý về ân xá không hề thay đổi: Hội Thánh có quyền ban ân xá từ kho tàng công đức của Đức Kitô và các thánh, cho người sống cũng như người đã chết — điều đã được tin và thực hành nhiều thế kỷ trước thời Luther (x. GLHTCG 1478).
• Cách thực hành — như việc gắn ân xá với đóng góp tiền trong một giai đoạn — thì có thể thay đổi. Khi nó bị lạm dụng nặng nề, Hội Thánh có quyền và có bổn phận sửa.

Hãy hình dung: một trường học vẫn tin học sinh có thể được cộng điểm thưởng khi làm việc tốt; nhưng khi phát hiện vài giáo viên cho học sinh nộp tiền để lấy điểm thưởng, nhà trường cấm hẳn việc dùng tiền. Lệnh cấm ấy không phủ nhận ý tưởng cộng điểm — nó chỉ sửa cách làm để tránh lạm dụng. Công đồng Trentô đã làm đúng như vậy: bảo vệ giáo lý, đồng thời mạnh mẽ sửa đổi kỷ luật.