Hỏi Đáp Công Giáo
‹ Tất cả câu hỏiAll questions

Chúa có thể tạo ra một tảng đá nặng đến mức chính Ngài cũng không nâng nổi không?

Phản đối

Đây là một nghịch lý cho thấy "Thiên Chúa toàn năng" là chuyện vô lý: liệu một Đấng toàn năng có thể tạo ra một tảng đá nặng đến mức chính Ngài cũng không nâng nổi không? Nếu không tạo được, thì Ngài chưa toàn năng. Còn nếu tạo được mà không nâng nổi, thì Ngài cũng chẳng toàn năng. Đằng nào Chúa cũng thua.

Cái bẫy nằm ngay trong câu hỏi, chứ không nằm nơi Thiên Chúa. Câu này nghịch lý từ trong chính nó, nó tự mâu thuẫn trước cả khi Thiên Chúa kịp bước vào. Thử một câu cùng loại: "Vợ của một người độc thân là ai?" Bạn không thể trả lời, không phải vì bạn thiếu thông tin, mà vì "người độc thân", theo định nghĩa, là người không có vợ. Câu hỏi ghép mấy chữ chửi nhau lại thành một chuỗi vô nghĩa. "Một tảng đá nặng đến mức Đấng-nâng-được-mọi-sự lại không nâng nổi" cũng y hệt: mấy chữ ấy tự xoá lẫn nhau, chẳng mô tả một vật gì cả.

Vậy "toàn năng" thật ra nghĩa là gì? Nghĩa là Thiên Chúa làm được mọi điều có thể có thật, tức mọi điều không tự mâu thuẫn. Thánh Tôma Aquinô đã nói rõ điều này từ thế kỷ 13: một điều tự mâu thuẫn thì không nằm trong phạm vi của sự toàn năng, không phải vì quyền năng Thiên Chúa có chỗ thiếu sót, mà vì tự nó không phải là một điều khả thi, không phải là một "việc" để mà làm (x. Tổng luận Thần học I, câu 25, mục 3). Nói cách khác, một "vòng tròn vuông", hay một "tảng đá nặng vô hạn mà sức vô hạn không nâng nổi", đó không phải những việc khó mà Thiên Chúa làm không nổi; đó không phải việc gì cả. Chính thánh Tôma nói gọn: đúng hơn nên bảo rằng những điều ấy không thể làm được, chứ đừng bảo Thiên Chúa không làm được chúng.

Thử thêm một hình ảnh cho dễ thấy. Tưởng tượng "một chiếc xe không gì cản nổi" đâm vào "một bức tường không gì lay chuyển nổi". Chuyện gì xảy ra? Câu trả lời là: hai thứ ấy không thể cùng tồn tại. Nếu thật có một bức tường tuyệt đối không lay chuyển được, thì theo chính định nghĩa ấy, không thể đồng thời có một lực tuyệt đối không gì cản nổi, và ngược lại. Một trong hai điều buộc phải sai. "Một Thiên Chúa toàn năng" cộng với "một tảng đá Ngài không nâng nổi" cũng vậy: hai vế triệt tiêu nhau, nên gộp lại cũng chẳng mô tả điều gì có thật.

Phản đối

Nhưng khoan, chẳng phải chính điều đó là một giới hạn sao? Hoá ra Thiên Chúa không thể làm điều phi lý.

Không, và đây là chỗ hay bị lẫn. Không làm được một điều vốn không hề hiện hữu thì đâu phải là một giới hạn, vì chẳng có gì ở đó để mà làm. Cái phi lý không phải một bức tường dựng bên ngoài Thiên Chúa để nhốt Ngài lại; nó chỉ là mấy con chữ rỗng, không nói về vật gì có thật. Quyền năng Thiên Chúa trải trên tất cả những gì có, hoặc có thể có, thật sự, như lời sứ thần thưa với Đức Maria:

Vì đối với Thiên Chúa, không có gì là không thể làm được.

— (CGKPV)

Cũng thế, ta quen nói Thiên Chúa "không thể nói dối", "không thể làm điều ác", "không thể thôi làm Thiên Chúa". Nhưng đó không phải những chỗ Ngài yếu, mà là những chỗ mà nếu "làm được" thì mới thành khiếm khuyết. Là nguồn mạch của mọi điều tốt lành, Thiên Chúa mà làm điều ác thì đã tự mâu thuẫn với chính mình. Sách Giáo Lý dạy rằng quyền năng của Thiên Chúa không hề độc đoán: nơi Thiên Chúa, quyền năng, ý muốn, trí tuệ và sự công chính chỉ là một (x. ). Quyền năng ấy luôn ăn khớp với bản tính hoàn hảo của Ngài, chứ không phải một sức mạnh mù quáng sẵn sàng làm bất cứ điều gì, kể cả điều vô nghĩa.

Cho nên nghịch lý này không đụng được tới Thiên Chúa; nó tự sập ngay khi ta đọc cho kỹ. Một khi tin vào một Thiên Chúa toàn năng đã dựng nên tất cả những gì đang hiện hữu, thì không hề có một tảng đá nào mà Ngài không nâng nổi, bởi "một tảng đá như thế" chưa bao giờ là một điều có thật để mà tồn tại.

THAM CHIẾUREFERENCES
Vẫn còn thắc mắc? Hỏi tiếp trongStill have a question? Ask it in Xóm Đạo Nhỏ →

Trích dẫn Kinh Thánh theo bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ.