Thiên Chúa có thật không?

Chữ "Chúa" trong tiếng Việt có thể chỉ Thiên Chúa — Đấng Tạo Hóa — hoặc Chúa Giêsu. Bài này trả lời câu hỏi thứ nhất: có một Thiên Chúa không? (Còn câu "Chúa Giêsu có thật, có phải là Thiên Chúa không?" thì đi theo lối dẫn từng bước Bằng chứng về Chúa Giêsu, hoặc xem các bài Bằng chứng Chúa Giêsu sống lại và Chúa Giêsu có tuyên bố mình là Thiên Chúa không?.)

Câu trả lời ngắn gọn: có — và không phải vì một "niềm tin mù quáng", mà là kết luận hợp lý từ những điều ai cũng có thể thấy. Không lý lẽ nào "chứng minh Thiên Chúa trong phòng thí nghiệm" như cân đo một hòn đá; nhưng gộp lại, chúng khiến câu "hoàn toàn không có Chúa" trở nên khó tin hơn nhiều so với câu "có một Đấng đứng sau tất cả". Giáo Hội còn nói mạnh hơn: chỉ bằng lý trí tự nhiên, con người "có thể nhận biết Thiên Chúa cách chắc chắn nhờ những công trình tạo dựng" (x. GLHTCG 36) — đó là những "lý chứng… hội tụ" dẫn tới điều chắc chắn (x. GLHTCG 31).

Dưới đây là mạch lý lẽ, mỗi ý dẫn tới một bài khai triển đầy đủ:

1. Vũ trụ có một khởi đầu — mà cái gì bắt đầu thì cần một nguyên nhân. Vũ trụ không tự có từ hư vô, cũng không tồn tại vĩnh cửu; chính khoa học (thuyết Vụ Nổ Lớn) cho thấy nó có điểm bắt đầu. Cái gì bắt đầu hiện hữu thì phải có nguyên nhân — và nguyên nhân tối hậu ấy, vượt ngoài không gian và thời gian, là điều ta gọi là Thiên Chúa. → Làm sao biết vũ trụ có khởi đầu? · Khoa học và tôn giáo có mâu thuẫn không?

2. "Nhưng ai tạo ra Chúa?" Câu hỏi nghe sắc, nhưng nó hiểu lầm ngay chính định nghĩa: Thiên Chúa, theo định nghĩa, là Đấng không có khởi đầu — nên hỏi "ai tạo ra Đấng vốn không được tạo ra" là tự mâu thuẫn. → Ai đã tạo ra Chúa?

3. Vũ trụ không chỉ có mặt, mà còn được cân chỉnh đến kinh ngạc cho sự sống. Hàng loạt hằng số vật lý, chỉ cần lệch đi một chút xíu, đã không có sao, không có hành tinh, không có ta. "Tất cả chỉ là ngẫu nhiên" là một lời giải rất khó tin. → Vũ trụ: ngẫu nhiên hay được thiết kế?

4. Có thiện và ác thật, chứ không chỉ là sở thích. Nếu vũ trụ chỉ là vật chất và những lực mù quáng, thì "phải" và "trái" lấy gì làm chuẩn? Một luật luân lý khách quan — điều ai cũng sống theo — quy về một Đấng Ban Luật. → Nếu không có Thiên Chúa, thiện và ác có thật không?

5. Cả nhân loại vẫn luôn hướng về Ngài. Hầu như mọi nền văn hóa đều có tôn giáo — người Việt có "Ông Trời" — như thể lòng người vốn được dựng nên để tìm một Đấng Tối Cao mà trí khôn có thể nhận ra qua chính công trình tạo dựng (x. Rm 1,20). → Sao phần lớn các nền văn minh không biết đến Chúa?

Không lý lẽ nào ở trên ép ai phải tin — và đó lại là điều hợp lẽ. Nếu Thiên Chúa cứ "hiện ra chình ình" không thể chối cãi, thì đã chẳng còn chỗ cho tự do và lòng tin. Những lý lẽ này không đóng đinh kết luận như một phép tính, mà mở ra một cánh cửa rất đáng bước qua: chúng cho thấy tin có Thiên Chúa là điều hợp lý — còn bước qua cửa là một hành vi tín thác, chứ không phải nhắm mắt liều tin.

Ai đến gần Thiên Chúa, thì phải tin là có Thiên Chúa và tin Người là Đấng ban phần thưởng cho những ai tìm kiếm Người.

— Dt 11,6 (CGKPV)

Lý trí đưa ta tới ngưỡng cửa. Nhưng điều Thiên Chúa thật sự muốn không phải chỉ là ta biết Ngài có tồn tại, mà là ta gặp được khuôn mặt của Ngài — và khuôn mặt ấy, người Kitô hữu tin, đã tỏ hiện nơi Đức Giêsu (→ đi qua lối dẫn từng bước Bằng chứng về Chúa Giêsu).