Hỏi Đáp Công Giáo
Thuộc loạt bài:Part of: “Nghịch lý Công giáo”: làm sao một người có thể sai lầm lại nhận ra được một thẩm quyền không thể sai lầm?
Hội ThánhThe ChurchThẩm quyềnAuthorityPhản đối của Tin LànhProtestant objectionsNhận thức & thẩm quyền

Một người có thể sai lầm thì căn cứ vào đâu để nhận ra Hội Thánh thật?

Câu hỏi này rất công bằng, và người Công giáo không né: đúng là trước khi quy phục một thẩm quyền, tôi phải dùng chính lý trí (có thể sai) của mình để cân nhắc xem thẩm quyền nào là thật. Câu trả lời không phải chối điều đó, mà là: đó chính là việc lý trí được sinh ra để làm ở khâu này — và Thiên Chúa đã liệu sẵn để nó không phải mò mẫm trong bóng tối.

Thiên Chúa không để việc nhận ra mặc khải thành chuyện đoán mò. Người đã cố ý gắn vào mặc khải của mình những dấu chỉ bên ngoài, công khai mà bất cứ ai cũng cân nhắc được:

…để đức tin của chúng ta "quy phục phù hợp với lý trí", Thiên Chúa đã muốn có những bằng chứng bên ngoài về mặc khải của Ngài kèm theo sự trợ giúp bên trong của Chúa Thánh Thần. Chẳng hạn, các phép lạ của Đức Kitô và của các Thánh, các lời tiên tri, sự phát triển và thánh thiện cũng như sự phong phú và vững bền của Hội Thánh, đó "là những dấu chỉ chắc chắn nhất của mặc khải của Thiên Chúa, những dấu chỉ đó phù hợp với lý trí của mọi người"… những động lực đó cho thấy "sự ưng thuận của đức tin hoàn toàn không phải là một hành vi mù quáng của tâm trí."

Đây gọi là "những động lực khả tín" (motives of credibility) — những lý do công khai khiến việc tin là hợp lý. Và Công đồng Vaticanô I nói thẳng rằng chính Hội Thánh cũng là một dấu chỉ như thế. Công đồng dạy: nhờ "sự thánh thiện trổi vượt… sự hợp nhất công giáo và sự vững bền không gì thắng nổi của mình, Hội Thánh tự mình đã là một lý do quan trọng và thường xuyên về tính khả tín, và là một bằng chứng không thể phi bác về sứ vụ thần linh của mình" (x. ). Những biểu hiện lịch sử ấy "nói lên cách rõ ràng trước lý trí nhân loại".

Truyền thống gọi những điều lý trí xác lập được ở đây là praeambula fidei — "các tiền đề của đức tin". Thánh Tôma Aquinô phân biệt rõ: có những chân lý "lý trí tự nhiên có thể biết được" và chúng "không phải là các tín khoản, mà là những tiền đề cho các tín khoản; vì đức tin giả thiết sự hiểu biết tự nhiên, cũng như ân sủng giả thiết bản tính" (x. Tổng luận Thần học I, q.2, a.2). Nói cách khác, việc dùng lý trí để nhận ra "đây là chứng nhân đáng tin" không phải đã là hành vi đức tin — nó là bậc thềm dẫn tới đức tin.

Vậy một người có thể sai nhận ra Hội Thánh y như một bồi thẩm cân nhắc chứng cứ công khai: không nhờ một khả năng "không thể sai" nào trong mình, mà nhờ xem xét những dấu chỉ mà ai cũng xem xét được — chứng cứ lịch sử, tính liên tục từ các Tông đồ, các đặc tính của Hội Thánh. Một lý trí có thể sai vẫn có thể đạt tới một kết luận vững chắc và đáng tin cậy trên chứng cứ công khai — ta vẫn làm thế mỗi ngày trong lịch sử, luật pháp, khoa học, mà không cần một "quan tòa không thể sai" đứng sau mỗi phán đoán.

Tóm lại: nhận ra Hội Thánh thật là việc riêng của lý trí ở bậc thềm, làm trên những dấu chỉ công khai Thiên Chúa đã ban — chưa phải là hành vi đức tin, và cũng không đòi một khả năng không thể sai nơi người tìm kiếm. Điều này lập tức trả lời hai nhánh của thế lưỡng nan: nếu bảo lý trí không làm nổi việc đó, và nếu bảo lý trí làm nổi thì sao còn cần Hội Thánh (xem hai bài kế). Cũng chính lối này áp dụng cho việc nhận ra quy điển Kinh Thánh — ta nhận ra chứ không tự chế danh mục (xem Ai quyết định sách nào thuộc Kinh Thánh? ở phần liên quan).

THAM CHIẾUREFERENCES
Bạn đang đọc điều này với tư cách một người Tin Lành? Có một trang được viết cho bạn — về những gì chúng ta cùng tin, và những gì còn khác biệt.Reading this as a Protestant? There’s a page written for you — on what we share, and where we differ.Công Giáo và Tin LànhCatholic and Protestant