Nếu Thiên Chúa đã biết chắc ngày mai tôi sẽ chọn điều gì, thì coi như điều đó đã cố định rồi. Tôi đâu còn có thể chọn khác được nữa. Vậy cái gọi là "tự do" của tôi chỉ là ảo tưởng thôi sao?
Chìa khóa nằm ở chỗ: Thiên Chúa biết chọn lựa của bạn, nhưng Ngài biết nó đúng như một chọn lựa tự do, chứ không phải biến nó thành một chọn lựa bị ép. Cái biết của Chúa chạy theo tự do của bạn, chứ không phải ngược lại.
Trở lại hình ảnh ngọn núi. Người đứng trên đỉnh thấy kẻ lữ hành dưới đường rẽ trái ở khúc quanh. Ông thấy rõ ràng, chắc chắn. Nhưng chính kẻ lữ hành mới là người quyết định rẽ trái; nếu anh ta chọn rẽ phải, thì điều người trên đỉnh núi thấy sẽ là anh ta rẽ phải. Cái thấy ấy bám theo điều người kia làm, chứ không áp đặt lên anh ta. Việc nó chắc chắn không có nghĩa là nó bị ép: nó chắc chắn bởi vì bạn sẽ thật sự chọn như thế, một cách tự do.
Thiên Chúa thì ở ngoài thời gian, nên với Ngài chọn lựa "ngày mai" của bạn không phải là một điều Ngài đoán trước, mà là một điều Ngài đang thấy như đang xảy ra (x. ). Giống như khi tôi nhìn bạn đang chọn ly cà phê trước mặt: tôi thấy rõ bạn chọn, nhưng cái nhìn của tôi đâu có ép tay bạn. Thấy một việc tự do không làm nó hết tự do.
Và đây là điều Kinh Thánh khẳng định ngay từ đầu, rằng Thiên Chúa thật sự trao cho con người quyền tự quyết:
Từ nguyên thuỷ, chính Chúa đã làm nên con người, và để nó tự quyết định lấy.
— (CGKPV)
Thiên Chúa không dựng nên những con rối. Ngài còn cố ý ban cho con người được "tham dự một cách tự do" vào kế hoạch của Ngài, biến ta thành "những nguyên nhân thông minh và tự do" (x. ). Một người làm ra con rối thì giật dây nó; còn Thiên Chúa làm ra những tự do, và tôn trọng sự tự do ấy đến cùng, kể cả khi ta dùng nó để chối từ Ngài.
Vậy nên "mọi sự đã cố định rồi" là một cách nói sai. Tương lai của bạn không phải một tấm bê tông đã đổ khuôn mà bạn chỉ việc trượt theo. Nó là một điều bạn đang thật sự làm nên bằng những chọn lựa tự do của mình, và Thiên Chúa, từ cõi vĩnh cửu, thấy trọn điều bạn tự do làm nên ấy. (Về việc tự do ấy ăn khớp thế nào với lời cầu nguyện, xem bài Chúa đã biết hết rồi, cầu nguyện làm gì? trong cùng loạt bài này.)
Trích dẫn Kinh Thánh theo bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ.