Hỏi Đáp Công Giáo
Thuộc loạt bài:Part of: Vũ trụ được tạo ra một cách ngẫu nhiên, hay được thiết kế bởi một Đấng Sáng Tạo?
Khoa học & Đức tinScience & FaithKhoa họcScienceVô thầnAtheismPhản biện

Chẳng phải thuyết đa vũ trụ (multiverse) đã giải thích sự tinh chỉnh mà không cần đến Chúa?

Phản đối

Thuyết đa vũ trụ cho rằng có vô số vũ trụ song song, mỗi vũ trụ có các hằng số vật lý hơi khác nhau; và ta chỉ tình cờ sống trong một vũ trụ có các hằng số "vừa khít" cho sự sống — giống như trong hàng tỷ tỷ vé số, tất nhiên sẽ có người trúng, và người trúng chính là chúng ta. Nếu có vô số vũ trụ, thì một vũ trụ được tinh chỉnh không còn cần đến một Đấng thiết kế nữa.

Nghe hợp lý, nhưng lập luận này gặp ba khó khăn lớn.

Thứ nhất, nó chỉ dời câu hỏi đi một bước, chứ không trả lời. Cứ cho là có một "cỗ máy" sản sinh ra vô số vũ trụ đi. Vậy thì: cơ chế nào tạo ra tất cả các vũ trụ ấy? Nó đến từ đâu? Và — điều mấu chốt — chẳng phải chính cơ chế sinh-vũ-trụ ấy cũng phải được tinh chỉnh một cách rất chính xác để có thể tạo ra vô số vũ trụ hoạt động được sao? Rốt cuộc, ta vẫn chưa thoát khỏi câu hỏi về nguyên nhân tối hậu và về trật tự đã có sẵn — chỉ đẩy nó lùi ra xa hơn một tầng.

Thứ hai, hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho sự tồn tại của đa vũ trụ. Nó là một giả thuyết, không phải một quan sát. Trớ trêu là: người ta thường nêu đa vũ trụ để tránh kết luận hữu thần với lý do "không có bằng chứng cho Thiên Chúa" — nhưng bản thân đa vũ trụ cũng không có bằng chứng thực nghiệm nào.

Thứ ba, đa vũ trụ về nguyên tắc là không thể kiểm chứng. Theo chính định nghĩa, các vũ trụ khác nằm ngoài vũ trụ của chúng ta, nên ta không thể quan sát hay đo đạc chúng cách trực tiếp. Một lời giải thích không thể kiểm chứng được thì không mạnh hơn — về mặt khoa học — so với lời giải thích mà nó định thay thế.

Nói cách khác, viện tới đa vũ trụ không hề loại bỏ nhu cầu về một nền tảng tối hậu; nó chỉ đổi tên câu hỏi. Đây chính là điểm mà Sách Giáo Lý nhắm tới: vũ trụ (dù là một hay vô số) vẫn là một thực tại bất tất — có thể tồn tại hoặc không — và tính bất tất ấy vẫn hướng trí khôn về một Đấng là "nguồn gốc và cùng đích", nền tảng cho sự tồn tại và trật tự của nó (x. , 286). (Về lập luận nguyên nhân đầu tiên đầy đủ, xem loạt bài Ai tạo ra Chúa ở phần liên quan.)

THAM CHIẾUREFERENCES