Đạo đức chẳng có gì bí ẩn: nó là bản năng tiến hóa. Những nhóm biết hợp tác, vị tha, không giết đồng loại thì sống sót và truyền gen tốt hơn. Thế nên ta cảm thấy giết người là sai, giúp người là đúng. Sinh học giải thích trọn vẹn rồi — không cần tới Thiên Chúa nào cả.
Tiến hóa giải thích được rất nhiều — nhưng hãy để ý chính xác nó giải thích cái gì. Nó có thể giải thích vì sao ta cảm thấy muốn hợp tác, vì sao ta có những thôi thúc vị tha. Nghĩa là nó giải thích tâm lý và hành vi đạo đức. Nhưng có hai điều nó không chạm tới được — và đó lại chính là điều đang tranh luận.
Thứ nhất: khoảng cách giữa "là" và "phải". Giả sử tiến hóa đã cài vào ta bản năng hợp tác. Điều đó mô tả một sự việc — rằng ta đang có thôi thúc ấy. Nhưng từ "tôi có thôi thúc X" không thể tự nhiên rút ra "tôi buộc phải làm X". Nếu đạo đức chỉ là bản năng, thì khi bản năng ấy bất tiện cho tôi, tại sao tôi phải nghe theo? Một bản năng không phải là một bổn phận. Con công có bản năng xòe đuôi, nhưng ta không nói nó "có nghĩa vụ" phải xòe. Nếu "sai" chỉ có nghĩa là "tổ tiên tôi tiến hóa để không thích điều đó", thì nó không còn là một sự thật bắt buộc nữa — chỉ là một cảm giác tôi có thể phớt lờ.
Thứ hai — và sắc hơn: lối giải thích này tự cắt chân mình. Nếu cảm thức đạo đức của ta chỉ là thứ giúp sống sót, thì nó được "chỉnh" để bám theo sự sống còn, chứ không phải theo sự thật. Tiến hóa sẽ cho ta đúng những cảm giác ấy dù có hay không có một điều thiện khách quan — miễn là chúng giúp truyền gen. Vậy nên, nếu thuyết này đúng, nó không củng cố mà thật ra phá đổ niềm tin rằng có đúng-sai thật sự: nó bảo rằng ta thấy diệt chủng là ác chỉ vì gen của tổ tiên "không ưa", chứ không phải vì nó thực sự ác.
Cho nên câu hỏi vẫn nguyên vẹn. Sinh học kể cho ta cơ chế của cảm xúc đạo đức — hệ thần kinh, bầy đàn, chọn lọc. Nhưng nó không trả lời được: có phải một số điều là ác thật sự, buộc mọi người phải tránh, dù họ cảm thấy thế nào đi nữa không? Nếu câu trả lời là "có" — mà hầu như ai cũng sống như thể là "có" — thì cái "thật sự" đó vẫn đòi một nền tảng vượt trên vật chất và bản năng. Đó là điều lập luận luân lý đưa tới.
(Về chuyện khoa học nói chung có nghịch với đức tin không, xem bài Khoa học và tôn giáo có mâu thuẫn không?; còn riêng về thuyết tiến hóa, xem Sáng Thế và tiến hóa — Công giáo tin cái nào?.)
Trích dẫn Kinh Thánh theo bản dịch của Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ.