Vì sao người Kitô hữu thờ phượng vào Chúa Nhật? Có phải hoàng đế Constantinô đã đổi ngày Sabát không?

Người Kitô hữu thờ phượng vào Chúa Nhật vì một lý do đơn giản: đó là ngày Chúa Giêsu sống lại.

Ta đều biết Chúa Giêsu chịu chết trên thập giá vào thứ Sáu, và câu "ngày thứ ba Người sống lại theo lời Thánh Kinh". "Ngày thứ ba" không có nghĩa là sau ba ngày, mà tính theo lối Do Thái kể gộp cả ngày đầu: thứ Sáu (ngày Chúa chết) là ngày thứ nhất, thứ Bảy là ngày thứ hai, và ngày thứ ba, ngày Chúa sống lại, chính là Chúa Nhật, ngày thứ nhất trong tuần. Vì Chúa sống lại ngày ấy nên nó được gọi là ngày của Chúa (the Lord's Day), và Kinh Thánh cũng hay gọi là "ngày thứ nhất trong tuần".

Và các Kitô hữu đã tụ họp vào ngày ấy ngay từ đầu:

Ngày thứ nhất trong tuần, chúng tôi họp nhau để bẻ bánh...

— Cv 20,7 (CGKPV)

Ngày thứ nhất trong tuần, mỗi người trong anh em hãy để riêng ra những gì đã may mắn thu góp được, chứ đừng đợi khi tôi đến rồi mới quyên.

— 1 Cr 16,2 (CGKPV)

Cả bốn sách Tin Mừng cũng kể rằng Chúa phục sinh và ngôi mộ trống được phát hiện vào ngày thứ nhất trong tuần, tức Chúa Nhật.

Hơn nữa, ngay từ đầu người Kitô hữu còn gọi Chúa Nhật là ngày thứ tám: nó là biểu tượng của cuộc tạo dựng mới, vượt khỏi chu kỳ bảy ngày của tuần lễ (vốn kết thúc bằng ngày nghỉ thứ bảy). Sự phục sinh mở ra một khởi đầu mới, một kỷ nguyên mới, sự sống đời đời. Vì vậy ngày Chúa Nhật không chối bỏ ngày Sabát, mà là sự kiện toàn của ngày Sabát. Sách Giáo Lý dạy đúng vậy: Hội Thánh cử hành ngày Chúa sống lại vào ngày thứ nhất, cũng gọi là ngày thứ tám, để nói lên cuộc tạo dựng mới khai mở nơi sự phục sinh của Đức Kitô (x. GLHTCG 2174, 2191).

Nhưng chẳng phải hoàng đế Constantinô mới là người đổi ngày Sabát sang Chúa Nhật vào năm 321 sao? Đây là lập luận lịch sử quan trọng nhất của phía phản đối, nên cần nói cho thật chính xác.

Năm 321, hoàng đế Constantinô ra một sắc lệnh (Codex Justinianus 3,12,2; một số bản đánh số 3,12,3) truyền cho các quan tòa, dân thành thị và các nghề buôn bán nghỉ việc vào "ngày đáng kính của mặt trời", còn dân làm ruộng thì vẫn được tự do canh tác. Hãy để ý: đó là một ngày nghỉ dân sự, một luật về lao động, chứ sắc lệnh ấy không hề đặt ra hay ra lệnh việc thờ phượng Kitô giáo vào Chúa Nhật.

Và quan trọng hơn cả: các Kitô hữu đã thờ phượng vào Chúa Nhật từ gần ba thế kỷ trước Constantinô:

• Trong Tân Ước, họ đã họp nhau bẻ bánh vào "ngày thứ nhất trong tuần" (Cv 20,7), tức khoảng những năm 50 sau Chúa Giáng Sinh.
• Sách Điđakhê (Didache), một văn bản Kitô giáo rất sơ khai (cuối thế kỷ I, đầu thế kỷ II), dạy: mỗi ngày của Chúa, hãy tụ họp, bẻ bánh và tạ ơn (x. Điđakhê 14).
• Khoảng năm 155, thánh Justinô Tử Đạo mô tả: "Chúa Nhật là ngày tất cả chúng tôi họp nhau, vì đó là ngày thứ nhất Thiên Chúa tạo dựng thế giới, và là ngày Chúa Giêsu Kitô, Đấng Cứu Độ chúng tôi, sống lại từ cõi chết" (x. Hộ Giáo I, số 67).

Nói cách khác, khi Constantinô ban sắc lệnh năm 321, người Kitô hữu đã giữ Chúa Nhật từ rất lâu rồi. Ông chỉ ban cho ngày ấy một ngày nghỉ dân sự, chứ không "đổi" ngày Sabát. (Về phản đối rằng chính cái tên "Chúa Nhật" bắt nguồn từ việc thờ thần mặt trời, xem bài Chúa Nhật có phải là "ngày của thần mặt trời" không?.)