Số 17 · Công đồng Trung Cổ
Công đồng Florentinô
1431–1445
Công đồng chung thứ mười bảy · nỗ lực lớn hiệp nhất với Đông phương
Ước gì các tầng trời hân hoan và địa cầu nhảy mừng, vì bức tường ngăn cách Hội Thánh Tây phương và Đông phương đã bị phá đổ.
Sắc lệnh hiệp nhất “Laetentur Caeli”, 1439
Bối cảnh
Công đồng khởi sự tại Basel năm 1431 dưới thời Giáo hoàng Êugêniô IV, giữa lúc thuyết công đồng còn mạnh và căng thẳng với Giáo hoàng. Khi cơ hội hiệp nhất với Đông phương mở ra, Giáo hoàng chuyển công đồng về Ferrara rồi Florentia (Firenze) — nơi diễn ra những phiên họp quan trọng nhất năm 1439.
Đế quốc Đông phương đang bị người Thổ uy hiếp, nên hoàng đế và Thượng phụ Constantinôpôli đích thân đến dự cùng một phái đoàn Hy Lạp lớn. Sau nhiều tháng tranh luận thần học, hai bên đạt tới sắc lệnh hiệp nhất “Laetentur Caeli” (1439), giải quyết bốn điểm gây chia rẽ: Filioque, luyện ngục, quyền tối thượng của Giáo hoàng, và bánh có men hay không men trong Thánh Thể.
Công đồng còn ký các sắc lệnh hiệp nhất với người Armênia và người Copt, trong đó có những bản tóm lược quý giá về bảy bí tích và về đức tin. Nhưng cũng như Lyon II, sự hiệp nhất không được đón nhận rộng rãi ở Đông phương và tan vỡ sau khi Constantinôpôli thất thủ năm 1453. Dù vậy, các văn kiện của Florentinô vẫn là kho tàng tín lý.
Liên hệ Giáo Lý
Năm1431–1445
Nơi họpBasel · Ferrara · Florentia · Rôma
Triệu tậpGiáo hoàng Êugêniô IV
Giáo hoàngÊugêniô IV
Khách mời chínhHoàng đế và Thượng phụ Đông phương
Chủ đềHiệp nhất Đông–Tây · bảy bí tích · quyền tối thượng
Văn kiện chính
01Sắc lệnh hiệp nhất với người Hy LạpLaetentur Caeli1439
02Sắc lệnh hiệp nhất với người Armênia (về bảy bí tích)Exsultate Deo1439
03Sắc lệnh hiệp nhất với người Copt và ÊthiôpiaCantate Domino1442
Sắc lệnh cho người Armênia là một trong những bản trình bày sớm và đầy đủ nhất về bảy bí tích, còn “Laetentur Caeli” định tín quyền tối thượng của Giáo hoàng — nền tảng mà Vaticanô I sẽ dựa vào.
Góc hộ giáo
Vấn đáp hộ giáo
Nếu Đông phương từng ký nhận quyền tối thượng của Giáo hoàng tại Florentinô rồi lại bỏ, thì ai đúng?
Việc phái đoàn Đông phương ký nhận tại Florentinô năm 1439 cho thấy quyền tối thượng của Giáo hoàng không xa lạ với truyền thống cổ: các Giáo phụ và các công đồng đầu tiên vẫn nhìn nhận tòa Rôma có một vai trò đặc biệt trong việc gìn giữ đức tin. Việc sự hiệp nhất tan vỡ sau đó phần lớn vì lý do lịch sử và chính trị — nhất là sau khi Constantinôpôli thất thủ và phái đoàn về nước gặp sự phản đối — chứ không chứng minh rằng điều họ đã ký là sai. Công giáo tin rằng quyền tối thượng của Phêrô đặt nền trên chính lời Chúa Kitô: “Con là Đá… Thầy sẽ trao cho con chìa khóa Nước Trời” (Mt 16,18-19). Hôm nay Hội Thánh tiếp nối tinh thần Florentinô bằng đối thoại đại kết chân thành với Chính Thống giáo.
Nguồn ảnh
Công đồng Ferrara–Florentinô, mộc bản trong “Liber Chronicarum” (1493). Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.