Số 19 · Công đồng Cận–Hiện đại
Công đồng Trentô
1545–1563
Công đồng chung thứ mười chín · lời đáp của Hội Thánh trước cuộc Cải Cách
Nếu ai nói rằng kẻ tội lỗi được công chính hóa chỉ nhờ đức tin mà thôi — hiểu theo nghĩa là không cần điều gì khác cộng tác vào để lãnh nhận ơn công chính hóa, và rằng con người không cần được chuẩn bị và sẵn sàng bằng chính chuyển động của ý chí mình — thì phải bị loại trừ.
Sắc lệnh về sự Công chính hóa, khóa VI, khoản luật 9 (13/01/1547)
Bối cảnh
Từ năm 1517, cuộc Cải Cách Thệ phản do Máctinô Luthêr khởi xướng đã chia cắt Kitô giáo Tây phương. Sau nhiều trì hoãn vì chiến tranh và chính trị, Giáo hoàng Phaolô III triệu tập công đồng chung tại Trentô năm 1545. Công đồng họp thành ba giai đoạn kéo dài đến năm 1563, dưới năm đời Giáo hoàng — công đồng dài nhất trong lịch sử.
Trentô (Triđentinô) làm hai việc song song. Về tín lý, nó trả lời rõ ràng các vấn đề mà cuộc Cải Cách nêu lên: nguồn mạch mặc khải (Kinh Thánh cùng với Thánh Truyền), bản danh mục Kinh Thánh, tội nguyên tổ, sự công chính hóa, bảy bí tích, sự hiện diện thật và “biến thể” trong Thánh Thể, Thánh Lễ là hy tế, luyện ngục, ân xá và việc tôn kính các thánh.
Về cải tổ, Trentô làm điều Latêranô V đã bỏ lỡ: chấn chỉnh nghiêm túc đời sống giáo sĩ, buộc mỗi giáo phận lập chủng viện đào tạo linh mục, buộc giám mục cư trú trong giáo phận và giảng dạy. Cuộc canh tân do Trentô khởi xướng định hình đời sống Công giáo suốt bốn thế kỷ, cho tới Vaticanô II.
Liên hệ Giáo Lý
Năm1545–1563
Nơi họpTrentô, nước Ý
Triệu tậpGiáo hoàng Phaolô III
Số khóa họp25 khóa, ba giai đoạn
Bối cảnhĐáp lại cuộc Cải Cách Thệ phản
Chủ đềCông chính hóa · bí tích · Thánh Thể · cải tổ
Văn kiện chính
01Sắc lệnh về Kinh Thánh và Thánh TruyềnSacrosancta1546
02Sắc lệnh về sự Công chính hóaCum hoc tempore1547
03Sắc lệnh về bí tích Thánh Thể (biến thể)1551
Giáo huấn của Trentô về công chính hóa, các bí tích và Thánh Thể vẫn là nền của giáo lý Công giáo; sách Giáo Lý hiện hành trích dẫn Trentô rất nhiều lần.
Góc hộ giáo
Vấn đáp hộ giáo
Kinh Thánh nói người ta được cứu nhờ đức tin, không phải việc làm (Ep 2,8-9) — vậy Trentô có nghịch với Kinh Thánh khi loại trừ “chỉ nhờ đức tin” không?
Không. Công giáo hoàn toàn tin rằng ơn cứu độ khởi đi từ ân sủng nhưng không của Thiên Chúa, chứ không do ta “mua” bằng việc làm: “Chính do ân sủng… anh em được cứu độ, nhờ đức tin… không phải bởi việc anh em làm” (Ep 2,8-9). Điều Trentô loại trừ là chữ “chỉ… mà thôi” — vì chính Kinh Thánh cho thấy đức tin cứu độ là đức tin sống động, “hành động nhờ đức mến” (Gl 5,6). Thánh Giacôbê nói thẳng: “đức tin không có việc làm là đức tin chết” và “con người được nên công chính không phải chỉ nhờ đức tin, mà còn nhờ việc làm nữa” (Gc 2,17.24). Trentô không đối lập ân sủng với việc làm, mà giữ cả hai như Kinh Thánh: ân sủng đến trước và biến đổi ta, rồi trổ sinh việc lành.
Nguồn ảnh
Phiên họp Công đồng Trentô, tranh thế kỷ XVI. Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.