Số 14 · Công đồng Trung Cổ
Công đồng Lyon II
1274
Công đồng chung thứ mười bốn · nỗ lực hiệp nhất với Đông phương
Chúng tôi tuyên xưng rằng Chúa Thánh Thần phát xuất đời đời từ Chúa Cha và Chúa Con, không như từ hai nguyên lý, nhưng như từ một nguyên lý duy nhất.
Hiến chế 1, Công đồng Lyon II (1274)
Bối cảnh
Từ cuộc ly giáo năm 1054, Hội Thánh Đông phương và Tây phương chia rẽ. Đến thế kỷ XIII, hoàng đế Đông phương Micae VIII Palêôlôgô (Michael VIII) — vì lý do vừa đạo vừa đời — mong nối lại hiệp thông với Rôma. Giáo hoàng Grêgôriô X triệu tập công đồng chung tại Lyon năm 1274 để chính thức tái lập sự hiệp nhất.
Khoảng 300 nghị phụ tham dự — gồm các giám mục, viện phụ và bề trên dòng tu. Các sứ thần của hoàng đế Đông phương long trọng tuyên xưng đức tin Công giáo, nhìn nhận Chúa Thánh Thần phát xuất từ Chúa Cha “và Chúa Con” (Filioque), nhìn nhận quyền tối thượng của Giáo hoàng Rôma, và bảy bí tích. Người ta cùng hát Kinh Tin Kính bằng tiếng Hy Lạp và tiếng Latinh — dấu chỉ của sự hiệp nhất được tái lập.
Công đồng cũng đưa ra giáo huấn rõ ràng đầu tiên của một công đồng chung về luyện ngục và về số phận linh hồn sau khi chết. Thánh Tôma Aquinô qua đời trên đường tới công đồng, còn thánh Bônaventura qua đời khi công đồng đang họp. Đáng tiếc, sự hiệp nhất chỉ tồn tại ít năm: các Giáo hội Đông phương phần lớn bác bỏ, và nó tan vỡ sau khi Micae VIII mất.
Liên hệ Giáo Lý
Năm1274
Nơi họpLyon, Pháp
Triệu tậpGiáo hoàng Grêgôriô X
Giáo hoàngGrêgôriô X
Số nghị phụkhoảng 300 nghị phụ (theo bản Tanner)
Chủ đềHiệp nhất Đông–Tây · Filioque · luyện ngục
Văn kiện chính
01Tuyên xưng đức tin của hoàng đế Micae VIII1274
02Hiến chế về Chúa Thánh Thần phát xuấtFideli ac devota1274
03Sắc lệnh về việc bầu Giáo hoàng (luật mật nghị)Ubi periculum1274
Từ Lyon II mà Hội Thánh có luật “mật nghị” (conclave) buộc các Hồng y bầu Giáo hoàng trong tình trạng cách ly — vẫn còn hiệu lực đến nay — và một trong những tuyên tín rõ ràng đầu tiên về luyện ngục.
Góc hộ giáo
Vấn đáp hộ giáo
Luyện ngục chỉ được “phát minh” ở Lyon II thời Trung Cổ, đúng không?
Không. Lyon II (1274) diễn đạt bằng ngôn ngữ chính xác một niềm tin có sẵn từ lâu, chứ không tạo ra điều mới. Kinh Thánh đã cho thấy việc cầu nguyện và dâng lễ đền tội cho người chết là điều tốt lành và thánh thiện (x. 2 Mcb 12,45), và thánh Phaolô nói tới một sự được cứu “như thể băng qua lửa” (x. 1 Cr 3,15). Các Kitô hữu tiên khởi khắc lời cầu cho người quá cố trên các hang toại đạo. Điều Hội Thánh gọi là “luyện ngục” chính là sự thanh luyện sau cùng ấy — một dấu chỉ của lòng thương xót, không phải sự trừng phạt vô vọng.
Nguồn ảnh
Chân dung Giáo hoàng Grêgôriô X. Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.